trustformers-optim 0.1.0

Optimizers for TrustformeRS
Documentation
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
//! # Gradient Processing Enhancements
//!
//! This module provides advanced gradient processing techniques that can improve
//! training stability, convergence speed, and final model performance.
//!
//! ## Available Techniques
//!
//! - **Gradient Centralization**: Removes the mean of gradients to improve convergence
//! - **Gradient Standardization**: Normalizes gradients to unit variance
//! - **Adaptive Gradient Clipping**: Dynamically adjusts clipping based on gradient history
//! - **Gradient Noise Injection**: Adds controlled noise to escape local minima
//! - **Gradient Smoothing**: Applies exponential moving average to gradients
//! - **Hessian-based Preconditioning**: Uses second-order information to precondition gradients

use anyhow::{anyhow, Result};
use serde::{Deserialize, Serialize};
use std::collections::HashMap;
use trustformers_core::tensor::Tensor;

/// Configuration for gradient processing techniques.
#[derive(Debug, Clone, Serialize, Deserialize, Default)]
pub struct GradientProcessingConfig {
    /// Enable gradient centralization
    pub enable_centralization: bool,
    /// Enable gradient standardization
    pub enable_standardization: bool,
    /// Enable adaptive gradient clipping
    pub enable_adaptive_clipping: bool,
    /// Enable gradient noise injection
    pub enable_noise_injection: bool,
    /// Enable gradient smoothing
    pub enable_smoothing: bool,
    /// Enable Hessian-based preconditioning
    pub enable_hessian_preconditioning: bool,
    /// Adaptive clipping parameters
    pub adaptive_clipping: AdaptiveClippingConfig,
    /// Noise injection parameters
    pub noise_injection: NoiseInjectionConfig,
    /// Smoothing parameters
    pub smoothing: SmoothingConfig,
    /// Hessian preconditioning parameters
    pub hessian_preconditioning: HessianPreconditioningConfig,
}

/// Configuration for adaptive gradient clipping.
#[derive(Debug, Clone, Serialize, Deserialize)]
pub struct AdaptiveClippingConfig {
    /// Initial clipping threshold
    pub initial_clip_norm: f32,
    /// Minimum clipping threshold
    pub min_clip_norm: f32,
    /// Maximum clipping threshold
    pub max_clip_norm: f32,
    /// Adaptation rate
    pub adaptation_rate: f32,
    /// Target gradient norm percentile
    pub target_percentile: f32,
    /// History window size for computing statistics
    pub history_window: usize,
}

impl Default for AdaptiveClippingConfig {
    fn default() -> Self {
        Self {
            initial_clip_norm: 1.0,
            min_clip_norm: 0.1,
            max_clip_norm: 10.0,
            adaptation_rate: 0.01,
            target_percentile: 0.9,
            history_window: 100,
        }
    }
}

/// Configuration for gradient noise injection.
#[derive(Debug, Clone, Serialize, Deserialize)]
pub struct NoiseInjectionConfig {
    /// Initial noise scale
    pub initial_noise_scale: f32,
    /// Noise decay rate per step
    pub decay_rate: f32,
    /// Minimum noise scale
    pub min_noise_scale: f32,
    /// Noise type
    pub noise_type: NoiseType,
}

impl Default for NoiseInjectionConfig {
    fn default() -> Self {
        Self {
            initial_noise_scale: 0.1,
            decay_rate: 0.999,
            min_noise_scale: 1e-6,
            noise_type: NoiseType::Gaussian,
        }
    }
}

/// Configuration for gradient smoothing.
#[derive(Debug, Clone, Serialize, Deserialize)]
pub struct SmoothingConfig {
    /// Exponential moving average decay rate
    pub decay: f32,
    /// Whether to debias the moving average
    pub debias: bool,
}

impl Default for SmoothingConfig {
    fn default() -> Self {
        Self {
            decay: 0.9,
            debias: true,
        }
    }
}

/// Configuration for Hessian-based preconditioning.
#[derive(Debug, Clone, Serialize, Deserialize)]
pub struct HessianPreconditioningConfig {
    /// Type of Hessian approximation to use
    pub approximation_type: HessianApproximationType,
    /// Damping factor for numerical stability
    pub damping: f32,
    /// Update frequency for Hessian approximation (every N steps)
    pub update_frequency: usize,
    /// History window for maintaining Hessian approximation
    pub history_window: usize,
    /// Minimum eigenvalue threshold for conditioning
    pub min_eigenvalue: f32,
    /// Maximum condition number allowed
    pub max_condition_number: f32,
}

impl Default for HessianPreconditioningConfig {
    fn default() -> Self {
        Self {
            approximation_type: HessianApproximationType::Diagonal,
            damping: 1e-4,
            update_frequency: 10,
            history_window: 20,
            min_eigenvalue: 1e-8,
            max_condition_number: 1e6,
        }
    }
}

/// Types of noise for gradient noise injection.
#[derive(Debug, Clone, Serialize, Deserialize)]
pub enum NoiseType {
    Gaussian,
    Uniform,
    Laplace,
}

/// Types of Hessian approximation methods.
#[derive(Debug, Clone, Serialize, Deserialize)]
pub enum HessianApproximationType {
    /// Use only the diagonal of the Hessian (most efficient)
    Diagonal,
    /// Use Gauss-Newton approximation (J^T J)
    GaussNewton,
    /// Use Fisher Information Matrix approximation
    FisherInformation,
    /// Use quasi-Newton L-BFGS-style approximation
    QuasiNewton,
}

/// Gradient processor that applies various enhancement techniques.
#[derive(Debug)]
pub struct GradientProcessor {
    config: GradientProcessingConfig,
    current_step: usize,

    // Adaptive clipping state
    gradient_norm_history: Vec<f32>,
    current_clip_norm: f32,

    // Noise injection state
    current_noise_scale: f32,

    // Smoothing state
    smoothed_gradients: HashMap<usize, Tensor>,
    smoothing_bias_correction: f32,

    // Hessian preconditioning state
    hessian_diagonal: HashMap<usize, Tensor>,
    hessian_inverse: HashMap<usize, Tensor>,
    last_hessian_update: usize,
    gradient_history: Vec<Vec<Tensor>>,
}

impl GradientProcessor {
    /// Create a new gradient processor with the given configuration.
    pub fn new(config: GradientProcessingConfig) -> Self {
        Self {
            current_clip_norm: config.adaptive_clipping.initial_clip_norm,
            current_noise_scale: config.noise_injection.initial_noise_scale,
            config,
            current_step: 0,
            gradient_norm_history: Vec::new(),
            smoothed_gradients: HashMap::new(),
            smoothing_bias_correction: 1.0,
            hessian_diagonal: HashMap::new(),
            hessian_inverse: HashMap::new(),
            last_hessian_update: 0,
            gradient_history: Vec::new(),
        }
    }

    /// Create a gradient processor with default configuration.
    pub fn with_defaults() -> Self {
        Self::new(GradientProcessingConfig::default())
    }

    /// Process gradients with enabled techniques.
    pub fn process_gradients(&mut self, gradients: &mut [Tensor]) -> Result<()> {
        self.current_step += 1;

        // Apply gradient centralization
        if self.config.enable_centralization {
            self.apply_centralization(gradients)?;
        }

        // Apply gradient standardization
        if self.config.enable_standardization {
            self.apply_standardization(gradients)?;
        }

        // Apply gradient smoothing
        if self.config.enable_smoothing {
            self.apply_smoothing(gradients)?;
        }

        // Apply Hessian-based preconditioning
        if self.config.enable_hessian_preconditioning {
            self.apply_hessian_preconditioning(gradients)?;
        }

        // Apply adaptive gradient clipping
        if self.config.enable_adaptive_clipping {
            self.apply_adaptive_clipping(gradients)?;
        }

        // Apply gradient noise injection
        if self.config.enable_noise_injection {
            self.apply_noise_injection(gradients)?;
        }

        Ok(())
    }

    /// Apply gradient centralization (remove mean).
    fn apply_centralization(&self, gradients: &mut [Tensor]) -> Result<()> {
        for gradient in gradients.iter_mut() {
            // Compute mean across all dimensions
            let mean = gradient.mean()?;
            *gradient = gradient.sub(&mean)?;
        }
        Ok(())
    }

    /// Apply gradient standardization (normalize to unit variance).
    fn apply_standardization(&self, gradients: &mut [Tensor]) -> Result<()> {
        for gradient in gradients.iter_mut() {
            // Compute standard deviation manually
            let mean = gradient.mean()?;
            let centered = gradient.sub(&mean)?;
            let squared = centered.mul(&centered)?;
            let variance = squared.mean()?;
            let std_dev = variance.sqrt()?;

            // Add small epsilon to prevent division by zero
            let epsilon = Tensor::scalar(1e-8)?;
            let std_dev_safe = std_dev.add(&epsilon)?;

            // Normalize
            *gradient = gradient.div(&std_dev_safe)?;
        }
        Ok(())
    }

    /// Apply adaptive gradient clipping.
    fn apply_adaptive_clipping(&mut self, gradients: &mut [Tensor]) -> Result<()> {
        // Compute total gradient norm
        let mut total_norm_sq = 0.0;
        for gradient in gradients.iter() {
            let norm_sq = gradient.norm_squared()?.to_scalar()?;
            total_norm_sq += norm_sq;
        }
        let total_norm = total_norm_sq.sqrt();

        // Update gradient norm history
        self.gradient_norm_history.push(total_norm);
        if self.gradient_norm_history.len() > self.config.adaptive_clipping.history_window {
            self.gradient_norm_history.remove(0);
        }

        // Update adaptive clipping threshold
        if self.gradient_norm_history.len() >= 10 {
            // Compute target percentile of gradient norms
            let mut sorted_norms = self.gradient_norm_history.clone();
            sorted_norms.sort_by(|a, b| a.partial_cmp(b).unwrap_or(std::cmp::Ordering::Equal));
            let percentile_idx = (sorted_norms.len() as f32
                * self.config.adaptive_clipping.target_percentile)
                as usize;
            let target_norm = sorted_norms[percentile_idx.min(sorted_norms.len() - 1)];

            // Adapt clipping threshold towards target
            let adaptation = self.config.adaptive_clipping.adaptation_rate
                * (target_norm - self.current_clip_norm);
            self.current_clip_norm += adaptation;

            // Clamp to bounds
            self.current_clip_norm = self
                .current_clip_norm
                .max(self.config.adaptive_clipping.min_clip_norm)
                .min(self.config.adaptive_clipping.max_clip_norm);
        }

        // Apply clipping if needed
        if total_norm > self.current_clip_norm {
            let clip_factor = self.current_clip_norm / total_norm;
            for gradient in gradients.iter_mut() {
                *gradient = gradient.mul_scalar(clip_factor)?;
            }
        }

        Ok(())
    }

    /// Apply gradient noise injection.
    fn apply_noise_injection(&mut self, gradients: &mut [Tensor]) -> Result<()> {
        // Decay noise scale
        self.current_noise_scale *= self.config.noise_injection.decay_rate;
        self.current_noise_scale =
            self.current_noise_scale.max(self.config.noise_injection.min_noise_scale);

        for gradient in gradients.iter_mut() {
            let noise = match self.config.noise_injection.noise_type {
                NoiseType::Gaussian => {
                    let noise_tensor = Tensor::randn(&gradient.shape())?;
                    noise_tensor.mul_scalar(self.current_noise_scale)?;
                    noise_tensor
                },
                NoiseType::Uniform => {
                    let bound = self.current_noise_scale * 3.0_f32.sqrt(); // Match variance with Gaussian
                    let noise_tensor = Tensor::randn(&gradient.shape())?;
                    noise_tensor.mul_scalar(bound)?;
                    noise_tensor
                },
                NoiseType::Laplace => {
                    // Approximate Laplace with scaled Gaussian (simplified)
                    let noise_tensor = Tensor::randn(&gradient.shape())?;
                    noise_tensor.mul_scalar(self.current_noise_scale * 2.0_f32.sqrt())?;
                    noise_tensor
                },
            };

            *gradient = gradient.add(&noise)?;
        }

        Ok(())
    }

    /// Apply gradient smoothing with exponential moving average.
    fn apply_smoothing(&mut self, gradients: &mut [Tensor]) -> Result<()> {
        let decay = self.config.smoothing.decay;

        for (i, gradient) in gradients.iter_mut().enumerate() {
            if let Some(smoothed) = self.smoothed_gradients.get(&i) {
                // Update smoothed gradient: smoothed = decay * smoothed + (1 - decay) * gradient
                let new_smoothed =
                    smoothed.mul_scalar(decay)?.add(&gradient.mul_scalar(1.0 - decay)?)?;
                self.smoothed_gradients.insert(i, new_smoothed.clone());

                // Apply bias correction if enabled
                if self.config.smoothing.debias {
                    self.smoothing_bias_correction *= decay;
                    let bias_corrected =
                        new_smoothed.div_scalar(1.0 - self.smoothing_bias_correction)?;
                    *gradient = bias_corrected;
                } else {
                    *gradient = new_smoothed;
                }
            } else {
                // First time seeing this gradient
                self.smoothed_gradients.insert(i, gradient.clone());
            }
        }

        Ok(())
    }

    /// Apply Hessian-based preconditioning to gradients.
    fn apply_hessian_preconditioning(&mut self, gradients: &mut [Tensor]) -> Result<()> {
        // Store gradient history for Hessian approximation
        self.gradient_history.push(gradients.to_vec());
        if self.gradient_history.len() > self.config.hessian_preconditioning.history_window {
            self.gradient_history.remove(0);
        }

        // Update Hessian approximation if needed
        if self.current_step - self.last_hessian_update
            >= self.config.hessian_preconditioning.update_frequency
        {
            self.update_hessian_approximation(gradients)?;
            self.last_hessian_update = self.current_step;
        }

        // Apply preconditioning based on approximation type
        match self.config.hessian_preconditioning.approximation_type {
            HessianApproximationType::Diagonal => {
                self.apply_diagonal_preconditioning(gradients)?;
            },
            HessianApproximationType::GaussNewton => {
                self.apply_gauss_newton_preconditioning(gradients)?;
            },
            HessianApproximationType::FisherInformation => {
                self.apply_fisher_information_preconditioning(gradients)?;
            },
            HessianApproximationType::QuasiNewton => {
                self.apply_quasi_newton_preconditioning(gradients)?;
            },
        }

        Ok(())
    }

    /// Update Hessian approximation based on gradient history.
    fn update_hessian_approximation(&mut self, gradients: &[Tensor]) -> Result<()> {
        match self.config.hessian_preconditioning.approximation_type {
            HessianApproximationType::Diagonal => {
                self.update_diagonal_hessian(gradients)?;
            },
            HessianApproximationType::GaussNewton => {
                self.update_gauss_newton_hessian(gradients)?;
            },
            HessianApproximationType::FisherInformation => {
                self.update_fisher_information_hessian(gradients)?;
            },
            HessianApproximationType::QuasiNewton => {
                self.update_quasi_newton_hessian(gradients)?;
            },
        }
        Ok(())
    }

    /// Update diagonal Hessian approximation using gradient variance.
    fn update_diagonal_hessian(&mut self, gradients: &[Tensor]) -> Result<()> {
        for (i, gradient) in gradients.iter().enumerate() {
            // Approximate diagonal Hessian using gradient variance over history
            if self.gradient_history.len() > 1 {
                let mut variance = Tensor::zeros(&gradient.shape())?;
                let mut mean = Tensor::zeros(&gradient.shape())?;

                // Compute mean
                for grad_vec in &self.gradient_history {
                    if let Some(hist_grad) = grad_vec.get(i) {
                        mean = mean.add(hist_grad)?;
                    }
                }
                mean = mean.div_scalar(self.gradient_history.len() as f32)?;

                // Compute variance (approximation of diagonal Hessian)
                for grad_vec in &self.gradient_history {
                    if let Some(hist_grad) = grad_vec.get(i) {
                        let diff = hist_grad.sub(&mean)?;
                        variance = variance.add(&diff.mul(&diff)?)?;
                    }
                }
                variance = variance.div_scalar(self.gradient_history.len() as f32)?;

                // Add damping for numerical stability
                let damping = Tensor::ones(&gradient.shape())?
                    .mul_scalar(self.config.hessian_preconditioning.damping)?;
                variance = variance.add(&damping)?;

                self.hessian_diagonal.insert(i, variance);
            }
        }
        Ok(())
    }

    /// Update Gauss-Newton Hessian approximation (simplified).
    fn update_gauss_newton_hessian(&mut self, gradients: &[Tensor]) -> Result<()> {
        // Simplified Gauss-Newton approximation using gradient outer product
        for (i, gradient) in gradients.iter().enumerate() {
            // Approximate with gradient outer product (simplified)
            let outer_product = gradient.mul(gradient)?;

            // Add damping
            let damping = Tensor::ones(&gradient.shape())?
                .mul_scalar(self.config.hessian_preconditioning.damping)?;
            let hessian_approx = outer_product.add(&damping)?;

            self.hessian_diagonal.insert(i, hessian_approx);
        }
        Ok(())
    }

    /// Update Fisher Information Matrix approximation.
    fn update_fisher_information_hessian(&mut self, gradients: &[Tensor]) -> Result<()> {
        // Fisher Information Matrix approximation (similar to Gauss-Newton for this context)
        for (i, gradient) in gradients.iter().enumerate() {
            // Approximate Fisher Information using gradient squared
            let fisher_approx = gradient.mul(gradient)?;

            // Add damping
            let damping = Tensor::ones(&gradient.shape())?
                .mul_scalar(self.config.hessian_preconditioning.damping)?;
            let hessian_approx = fisher_approx.add(&damping)?;

            self.hessian_diagonal.insert(i, hessian_approx);
        }
        Ok(())
    }

    /// Update quasi-Newton Hessian approximation using L-BFGS-style update.
    fn update_quasi_newton_hessian(&mut self, gradients: &[Tensor]) -> Result<()> {
        // Simplified quasi-Newton approximation using gradient differences
        if self.gradient_history.len() > 1 {
            for (i, gradient) in gradients.iter().enumerate() {
                // Get previous gradient
                if let Some(prev_grad_vec) =
                    self.gradient_history.get(self.gradient_history.len() - 2)
                {
                    if let Some(prev_grad) = prev_grad_vec.get(i) {
                        // Compute gradient difference
                        let grad_diff = gradient.sub(prev_grad)?;

                        // Approximate Hessian using gradient difference magnitude
                        let hessian_approx = grad_diff.abs()?;

                        // Add damping
                        let damping = Tensor::ones(&gradient.shape())?
                            .mul_scalar(self.config.hessian_preconditioning.damping)?;
                        let final_hessian = hessian_approx.add(&damping)?;

                        self.hessian_diagonal.insert(i, final_hessian);
                    }
                }
            }
        }
        Ok(())
    }

    /// Apply diagonal preconditioning to gradients.
    fn apply_diagonal_preconditioning(&mut self, gradients: &mut [Tensor]) -> Result<()> {
        for (i, gradient) in gradients.iter_mut().enumerate() {
            if let Some(hessian_diag) = self.hessian_diagonal.get(&i) {
                // Compute preconditioned gradient: H^{-1} * g
                // For diagonal H, this is element-wise division
                let min_val = Tensor::scalar(self.config.hessian_preconditioning.min_eigenvalue)?;
                let clamped_hessian = hessian_diag.max(&min_val)?;

                *gradient = gradient.div(&clamped_hessian)?;
            }
        }
        Ok(())
    }

    /// Apply Gauss-Newton preconditioning to gradients.
    fn apply_gauss_newton_preconditioning(&mut self, gradients: &mut [Tensor]) -> Result<()> {
        // For simplicity, use diagonal approximation
        self.apply_diagonal_preconditioning(gradients)
    }

    /// Apply Fisher Information preconditioning to gradients.
    fn apply_fisher_information_preconditioning(&mut self, gradients: &mut [Tensor]) -> Result<()> {
        // For simplicity, use diagonal approximation
        self.apply_diagonal_preconditioning(gradients)
    }

    /// Apply quasi-Newton preconditioning to gradients.
    fn apply_quasi_newton_preconditioning(&mut self, gradients: &mut [Tensor]) -> Result<()> {
        // For simplicity, use diagonal approximation
        self.apply_diagonal_preconditioning(gradients)
    }

    /// Get current adaptive clipping threshold.
    pub fn get_current_clip_norm(&self) -> f32 {
        self.current_clip_norm
    }

    /// Get current noise scale.
    pub fn get_current_noise_scale(&self) -> f32 {
        self.current_noise_scale
    }

    /// Get gradient norm statistics.
    pub fn get_gradient_norm_stats(&self) -> Option<(f32, f32, f32)> {
        if self.gradient_norm_history.is_empty() {
            return None;
        }

        let sum: f32 = self.gradient_norm_history.iter().sum();
        let mean = sum / self.gradient_norm_history.len() as f32;

        let variance = self.gradient_norm_history.iter().map(|x| (x - mean).powi(2)).sum::<f32>()
            / self.gradient_norm_history.len() as f32;
        let std_dev = variance.sqrt();

        let max_norm = self.gradient_norm_history.iter().fold(0.0f32, |acc, &x| acc.max(x));

        Some((mean, std_dev, max_norm))
    }

    /// Reset internal state.
    pub fn reset(&mut self) {
        self.current_step = 0;
        self.gradient_norm_history.clear();
        self.smoothed_gradients.clear();
        self.current_clip_norm = self.config.adaptive_clipping.initial_clip_norm;
        self.current_noise_scale = self.config.noise_injection.initial_noise_scale;
        self.smoothing_bias_correction = 1.0;
        self.hessian_diagonal.clear();
        self.hessian_inverse.clear();
        self.last_hessian_update = 0;
        self.gradient_history.clear();
    }

    /// Update configuration.
    pub fn set_config(&mut self, config: GradientProcessingConfig) {
        self.config = config;
        self.reset();
    }

    /// Get current configuration.
    pub fn get_config(&self) -> &GradientProcessingConfig {
        &self.config
    }
}

/// Wrapper for optimizers that automatically applies gradient processing.
pub struct GradientProcessedOptimizer<T> {
    base_optimizer: T,
    gradient_processor: GradientProcessor,
}

impl<T> GradientProcessedOptimizer<T> {
    /// Create a new gradient-processed optimizer.
    pub fn new(base_optimizer: T, config: GradientProcessingConfig) -> Self {
        Self {
            base_optimizer,
            gradient_processor: GradientProcessor::new(config),
        }
    }

    /// Create with default gradient processing configuration.
    pub fn with_default_processing(base_optimizer: T) -> Self {
        Self::new(base_optimizer, GradientProcessingConfig::default())
    }

    /// Get reference to the gradient processor.
    pub fn gradient_processor(&self) -> &GradientProcessor {
        &self.gradient_processor
    }

    /// Get mutable reference to the gradient processor.
    pub fn gradient_processor_mut(&mut self) -> &mut GradientProcessor {
        &mut self.gradient_processor
    }

    /// Get reference to the base optimizer.
    pub fn base_optimizer(&self) -> &T {
        &self.base_optimizer
    }

    /// Get mutable reference to the base optimizer.
    pub fn base_optimizer_mut(&mut self) -> &mut T {
        &mut self.base_optimizer
    }
}

impl<T: crate::optimizer::OptimizerState> crate::optimizer::OptimizerState
    for GradientProcessedOptimizer<T>
{
    fn zero_grad(&mut self) -> Result<()> {
        self.base_optimizer.zero_grad()
    }

    fn step(&mut self, parameters: &mut [Tensor]) -> Result<()> {
        // Extract gradients from parameters
        let mut gradients = Vec::new();
        for param in parameters.iter() {
            if let Ok(grad) = param.grad() {
                gradients.push(grad);
            } else {
                return Err(anyhow!("Parameter missing gradient"));
            }
        }

        // Process gradients
        self.gradient_processor.process_gradients(&mut gradients)?;

        // Update parameter gradients with processed versions
        for (param, processed_grad) in parameters.iter_mut().zip(gradients.iter()) {
            param.set_grad(processed_grad.clone())?;
        }

        // Perform optimization step
        self.base_optimizer.step(parameters)
    }

    fn get_lr(&self) -> f32 {
        self.base_optimizer.get_lr()
    }

    fn set_lr(&mut self, lr: f32) {
        self.base_optimizer.set_lr(lr);
    }

    fn state_dict(&self) -> Result<HashMap<String, Tensor>> {
        // For simplicity, we'll only save the base optimizer state
        // In a full implementation, we'd also save gradient processor state
        self.base_optimizer.state_dict()
    }

    fn load_state_dict(&mut self, state: HashMap<String, Tensor>) -> Result<()> {
        self.base_optimizer.load_state_dict(state)
    }
}

#[cfg(test)]
mod tests {
    use super::*;

    #[test]
    fn test_gradient_processing_config_default() {
        let config = GradientProcessingConfig::default();
        assert!(!config.enable_centralization);
        assert!(!config.enable_standardization);
        assert!(!config.enable_adaptive_clipping);
        assert!(!config.enable_noise_injection);
        assert!(!config.enable_smoothing);
    }

    #[test]
    fn test_adaptive_clipping_config_default() {
        let config = AdaptiveClippingConfig::default();
        assert_eq!(config.initial_clip_norm, 1.0);
        assert_eq!(config.min_clip_norm, 0.1);
        assert_eq!(config.max_clip_norm, 10.0);
        assert_eq!(config.adaptation_rate, 0.01);
        assert_eq!(config.target_percentile, 0.9);
        assert_eq!(config.history_window, 100);
    }

    #[test]
    fn test_gradient_processor_creation() {
        let processor = GradientProcessor::with_defaults();
        assert_eq!(processor.current_step, 0);
        assert_eq!(processor.gradient_norm_history.len(), 0);
    }

    #[test]
    fn test_gradient_norm_stats_empty() {
        let processor = GradientProcessor::with_defaults();
        assert!(processor.get_gradient_norm_stats().is_none());
    }

    #[test]
    fn test_gradient_processor_reset() {
        let mut processor = GradientProcessor::with_defaults();
        processor.current_step = 10;
        processor.gradient_norm_history.push(1.0);

        processor.reset();

        assert_eq!(processor.current_step, 0);
        assert_eq!(processor.gradient_norm_history.len(), 0);
        assert_eq!(processor.hessian_diagonal.len(), 0);
        assert_eq!(processor.gradient_history.len(), 0);
    }

    #[test]
    fn test_hessian_preconditioning_config_default() {
        let config = HessianPreconditioningConfig::default();
        assert!(matches!(
            config.approximation_type,
            HessianApproximationType::Diagonal
        ));
        assert_eq!(config.damping, 1e-4);
        assert_eq!(config.update_frequency, 10);
        assert_eq!(config.history_window, 20);
        assert_eq!(config.min_eigenvalue, 1e-8);
        assert_eq!(config.max_condition_number, 1e6);
    }

    #[test]
    fn test_hessian_preconditioning_enabled() {
        let config = GradientProcessingConfig {
            enable_hessian_preconditioning: true,
            ..GradientProcessingConfig::default()
        };

        let processor = GradientProcessor::new(config);
        assert!(processor.config.enable_hessian_preconditioning);
    }

    #[test]
    fn test_hessian_approximation_types() {
        let mut config = GradientProcessingConfig {
            enable_hessian_preconditioning: true,
            ..GradientProcessingConfig::default()
        };

        // Test different approximation types
        config.hessian_preconditioning.approximation_type = HessianApproximationType::Diagonal;
        let processor = GradientProcessor::new(config.clone());
        assert!(matches!(
            processor.config.hessian_preconditioning.approximation_type,
            HessianApproximationType::Diagonal
        ));

        config.hessian_preconditioning.approximation_type = HessianApproximationType::GaussNewton;
        let processor = GradientProcessor::new(config.clone());
        assert!(matches!(
            processor.config.hessian_preconditioning.approximation_type,
            HessianApproximationType::GaussNewton
        ));

        config.hessian_preconditioning.approximation_type =
            HessianApproximationType::FisherInformation;
        let processor = GradientProcessor::new(config.clone());
        assert!(matches!(
            processor.config.hessian_preconditioning.approximation_type,
            HessianApproximationType::FisherInformation
        ));

        config.hessian_preconditioning.approximation_type = HessianApproximationType::QuasiNewton;
        let processor = GradientProcessor::new(config.clone());
        assert!(matches!(
            processor.config.hessian_preconditioning.approximation_type,
            HessianApproximationType::QuasiNewton
        ));
    }
}