volas-core 3.0.2

Pure-Rust data model for volas: DataFrame / Series / Index
Documentation
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906

use super::*;

#[test]
fn datetime_column_basics() {
    let c = Column::datetime(vec![10, 20, 30]);
    assert_eq!(c.len(), 3);
    assert_eq!(c.dtype(), DType::Datetime);
    assert_eq!(c.as_datetime().unwrap(), &[10, 20, 30]);
    assert_eq!(c.get_f64(1), 20.0);
    assert_eq!(c.to_f64_vec(), vec![10.0, 20.0, 30.0]);
    assert_eq!(c.slice(1, 3), Column::datetime(vec![20, 30]));
    assert_eq!(c.take(&[2, 0]), Column::datetime(vec![30, 10]));
}

#[test]
fn append_is_copy_on_write() {
    // A shared view must not see a later append (CoW), but an unshared column
    // grows in place.
    let mut a = Column::f64(vec![1.0, 2.0]);
    let view = a.clone(); // shares the Arc buffer
    a.append(&Column::f64(vec![3.0])).unwrap();
    assert_eq!(a.as_f64().unwrap(), &[1.0, 2.0, 3.0]);
    assert_eq!(view.as_f64().unwrap(), &[1.0, 2.0]); // view unchanged
}

#[test]
fn datetime_append_same_dtype_only() {
    let mut a = Column::datetime(vec![1]);
    a.append(&Column::datetime(vec![2, 3])).unwrap();
    assert_eq!(a, Column::datetime(vec![1, 2, 3]));
    assert!(a.append(&Column::i64(vec![4])).is_err());
}

#[test]
fn to_datetime_parses_strings() {
    let c = Column::str(vec!["2020-01-01".into(), "2020-01-02 03:04:05".into()]);
    let dt = c.to_datetime().unwrap();
    assert_eq!(dt.dtype(), DType::Datetime);
    assert_eq!(dt.len(), 2);
    // idempotent on an already-datetime column
    assert_eq!(dt.to_datetime().unwrap(), dt);
}

#[test]
fn to_datetime_errors() {
    assert!(Column::str(vec!["not-a-date".into()])
        .to_datetime()
        .is_err());
    assert!(Column::i64(vec![1, 2]).to_datetime().is_err());
}

#[test]
fn cast_between_dtypes_and_errors() {
    // no-op when already the target dtype
    let f = Column::f64(vec![1.0, 2.0]);
    assert_eq!(f.cast(DType::F64).unwrap(), f);

    // -> F64
    assert_eq!(
        Column::i64(vec![3]).cast(DType::F64).unwrap(),
        Column::f64(vec![3.0])
    );
    assert_eq!(
        Column::bool(vec![true, false]).cast(DType::F64).unwrap(),
        Column::f64(vec![1.0, 0.0])
    );
    // Str -> F64 PARSES (explicit astype, Q2): a valid number converts, a
    // blank cell -> NaN, and a non-empty non-numeric string raises rather
    // than funnelling silently to NaN.
    let parsed = Column::str(vec!["1.5".into(), "".into()])
        .cast(DType::F64)
        .unwrap();
    assert_eq!(parsed.dtype(), DType::F64);
    let pv = parsed.to_f64_vec();
    assert_eq!(pv[0], 1.5);
    assert!(pv[1].is_nan());
    assert!(Column::str(vec!["a".into()]).cast(DType::F64).is_err());

    // -> I64 (F64 / F32 truncate, Bool / Datetime; Str parses, see below)
    assert_eq!(
        Column::f64(vec![2.9]).cast(DType::I64).unwrap(),
        Column::i64(vec![2])
    );
    assert_eq!(
        Column::f32(vec![2.9]).cast(DType::I64).unwrap(),
        Column::i64(vec![2])
    );
    assert!(Column::f32(vec![f32::NAN]).cast(DType::I64).is_err()); // non-finite
    assert_eq!(
        Column::bool(vec![true]).cast(DType::I64).unwrap(),
        Column::i64(vec![1])
    );
    assert_eq!(
        Column::datetime(vec![5]).cast(DType::I64).unwrap(),
        Column::i64(vec![5])
    );
    assert!(Column::str(vec!["x".into()]).cast(DType::I64).is_err());

    // -> Bool (F64 / I64; Str errors)
    assert_eq!(
        Column::f64(vec![0.0, 1.5]).cast(DType::Bool).unwrap(),
        Column::bool(vec![false, true])
    );
    assert_eq!(
        Column::i64(vec![0, 2]).cast(DType::Bool).unwrap(),
        Column::bool(vec![false, true])
    );
    assert!(Column::str(vec!["x".into()]).cast(DType::Bool).is_err());

    // -> Utf8 (every source variant of to_string_vec)
    assert_eq!(
        Column::f64(vec![1.5]).cast(DType::Utf8).unwrap(),
        Column::str(vec!["1.5".into()])
    );
    assert_eq!(
        Column::i64(vec![7]).cast(DType::Utf8).unwrap(),
        Column::str(vec!["7".into()])
    );
    assert_eq!(
        Column::bool(vec![true, false]).cast(DType::Utf8).unwrap(),
        Column::str(vec!["True".into(), "False".into()])
    );
    let dt_str = Column::datetime(vec![0]).cast(DType::Utf8).unwrap();
    assert_eq!(dt_str.dtype(), DType::Utf8);
    assert_eq!(dt_str.len(), 1);

    // -> Datetime (delegates to to_datetime)
    assert_eq!(
        Column::str(vec!["2020-01-01".into()])
            .cast(DType::Datetime)
            .unwrap()
            .dtype(),
        DType::Datetime
    );
}

#[test]
fn cast_str_to_numeric_parses_blanks_and_rejects() {
    let s = |xs: &[&str]| Column::str(xs.iter().map(|x| x.to_string()).collect());

    // F32: a valid number parses, a blank cell -> NaN.
    let f32c = s(&["3.25", "  "]).cast(DType::F32).unwrap();
    assert_eq!(f32c.dtype(), DType::F32);
    let f32v = f32c.to_f64_vec();
    assert_eq!(f32v[0], 3.25);
    assert!(f32v[1].is_nan());

    // I32: a valid integer parses, a blank cell is NA (validity), and an
    // out-of-i32-range value raises.
    let i32c = s(&["5", "", "-7"]).cast(DType::I32).unwrap();
    assert_eq!(i32c.dtype(), DType::I32);
    assert_eq!(i32c.to_f64_vec()[0], 5.0);
    assert!(!i32c.is_valid(1)); // blank -> NA
    assert_eq!(i32c.to_f64_vec()[2], -7.0);
    assert!(s(&["9999999999"]).cast(DType::I32).is_err()); // > i32::MAX

    // int target rejects a non-integral / non-numeric literal (no truncation).
    assert!(s(&["1.5"]).cast(DType::I64).is_err());
    assert!(s(&["abc"]).cast(DType::I64).is_err());
    assert!(s(&["nope"]).cast(DType::F32).is_err());
}

#[test]
fn equals_treats_nan_as_equal() {
    let a = Column::f64(vec![1.0, f64::NAN]);
    let b = Column::f64(vec![1.0, f64::NAN]);
    assert!(a.equals(&b)); // NaN == NaN here ...
    assert_ne!(a, b); // ... but derived PartialEq says NaN != NaN
    assert!(!a.equals(&Column::f64(vec![1.0]))); // length mismatch
    assert!(Column::i64(vec![1, 2]).equals(&Column::i64(vec![1, 2]))); // non-F64 fallback
    assert!(!Column::i64(vec![1]).equals(&Column::str(vec!["1".into()]))); // dtype mismatch
}

#[test]
fn typed_accessors_reject_wrong_variant() {
    let f = Column::f64(vec![1.0]);
    assert!(f.as_bool().is_none());
    assert!(f.as_i64().is_none());
    assert!(f.str_at(0).is_none());
    assert!(f.as_datetime().is_none());
    assert!(Column::bool(vec![true]).as_f64().is_none());
    assert!(Column::f64(vec![]).is_empty());
}

#[test]
fn per_variant_get_slice_take() {
    // get_f64 across the Bool / I64 / Str / F64 arms
    assert_eq!(Column::f64(vec![2.5]).get_f64(0), 2.5);
    assert_eq!(Column::bool(vec![true, false]).get_f64(0), 1.0);
    assert_eq!(Column::i64(vec![5]).get_f64(0), 5.0);
    assert!(Column::str(vec!["x".into()]).get_f64(0).is_nan());

    // slice / take across Bool / I64 / Str
    assert_eq!(
        Column::bool(vec![true, false, true]).slice(1, 3),
        Column::bool(vec![false, true])
    );
    assert_eq!(
        Column::i64(vec![1, 2, 3]).take(&[2, 0]),
        Column::i64(vec![3, 1])
    );
    assert_eq!(
        Column::str(vec!["a".into(), "b".into(), "c".into()]).take(&[1, 2]),
        Column::str(vec!["b".into(), "c".into()])
    );
    assert_eq!(
        Column::str(vec!["a".into(), "b".into()]).slice(0, 1),
        Column::str(vec!["a".into()])
    );

    // to_f64_vec Bool / I64 arms
    assert_eq!(Column::bool(vec![true, false]).to_f64_vec(), vec![1.0, 0.0]);
    assert_eq!(Column::i64(vec![3, 4]).to_f64_vec(), vec![3.0, 4.0]);
}

#[test]
fn bool_get_false_branch_and_bool_append() {
    assert_eq!(Column::bool(vec![true, false]).get_f64(1), 0.0); // the `else { 0.0 }` arm
    let mut a = Column::bool(vec![true]);
    a.append(&Column::bool(vec![false, true])).unwrap();
    assert_eq!(a.as_bool().unwrap(), &[true, false, true]);
}

#[test]
fn epoch_to_datetime_and_to_string_vec() {
    // epoch_to_datetime over int64 and float64 epochs; non-numeric dtypes error.
    assert!(Column::i64(vec![1, 2]).epoch_to_datetime("s").is_ok());
    assert!(Column::f64(vec![1.0, 2.0]).epoch_to_datetime("s").is_ok());
    assert!(Column::bool(vec![true]).epoch_to_datetime("s").is_err());
    // epoch_to_datetime_rounded preserves a fractional second; integers agree.
    assert_eq!(
        Column::f64(vec![1.5])
            .epoch_to_datetime_rounded("s")
            .unwrap(),
        Column::datetime(vec![1_500_000_000])
    );
    assert_eq!(
        Column::f64(vec![2.0]).epoch_to_datetime("s").unwrap(),
        Column::datetime(vec![2_000_000_000])
    );
    assert_eq!(
        Column::i64(vec![3]).epoch_to_datetime_rounded("s").unwrap(),
        Column::datetime(vec![3_000_000_000])
    );
    // the error closure on each numeric arm fires on an unknown unit
    assert!(Column::i64(vec![1]).epoch_to_datetime("weeks").is_err());
    assert!(Column::f64(vec![1.0]).epoch_to_datetime("weeks").is_err());
    assert!(Column::f64(vec![1.0])
        .epoch_to_datetime_rounded("weeks")
        .is_err());
    assert!(Column::bool(vec![true])
        .epoch_to_datetime_rounded("s")
        .is_err());
    // A missing epoch maps to NaT (i64::MIN), not 1970 / an error: a float NaN
    // and an int64 NA-bit both yield NaT, in both the truncating and rounded
    // variants; a present value still converts, and a bad unit still errors.
    let fnan = Column::f64(vec![f64::NAN, 2.0])
        .epoch_to_datetime("s")
        .unwrap();
    assert!(!fnan.is_valid(0) && fnan.is_valid(1) && fnan.null_count() == 1);
    let fnan_r = Column::f64(vec![f64::NAN, 1.5])
        .epoch_to_datetime_rounded("s")
        .unwrap();
    assert!(!fnan_r.is_valid(0) && fnan_r.is_valid(1));
    let ina = Column::i64_with(vec![0, 100], Validity::from_valid_iter(2, [false, true]))
        .epoch_to_datetime("s")
        .unwrap();
    assert!(!ina.is_valid(0) && ina.is_valid(1)); // NA-bit -> NaT, not epoch 0 -> 1970
    let ina_r = Column::i64_with(vec![5, 0], Validity::from_valid_iter(2, [true, false]))
        .epoch_to_datetime_rounded("s")
        .unwrap();
    assert!(ina_r.is_valid(0) && !ina_r.is_valid(1));
    // an all-NA float column is all NaT
    assert_eq!(
        Column::f64(vec![f64::NAN, f64::NAN])
            .epoch_to_datetime("s")
            .unwrap()
            .null_count(),
        2
    );
    // to_string_vec renders each supported dtype.
    assert_eq!(
        Column::str(vec!["a".into()]).to_string_vec(),
        vec!["a".to_string()]
    );
    assert_eq!(
        Column::f64(vec![1.5]).to_string_vec(),
        vec!["1.5".to_string()]
    );
    assert_eq!(Column::i64(vec![3]).to_string_vec(), vec!["3".to_string()]);
}

#[test]
fn scatter_follows_dtype_rules() {
    // `scatter` is the single assignment primitive (a 1-element source is a
    // scalar write); it keeps the target dtype and updates validity.
    // F64 stays F64 for a number or a bool source.
    let f = Column::f64(vec![1.0, 2.0, 3.0]);
    assert_eq!(
        f.scatter(&[1], &Column::f64(vec![9.0])).unwrap(),
        Column::f64(vec![1.0, 9.0, 3.0])
    );
    assert_eq!(
        f.scatter(&[0], &Column::bool(vec![false])).unwrap(),
        Column::f64(vec![0.0, 2.0, 3.0])
    );
    // I64 keeps int for an integral number or a bool source.
    let i = Column::i64(vec![1, 2, 3]);
    assert_eq!(
        i.scatter(&[2], &Column::f64(vec![0.0])).unwrap(),
        Column::i64(vec![1, 2, 0])
    );
    assert_eq!(
        i.scatter(&[0], &Column::bool(vec![false])).unwrap(),
        Column::i64(vec![0, 2, 3])
    );
    // I64 + NaN keeps int64, marking that cell NA (the NA model; no float upcast).
    let na = i.scatter(&[1], &Column::f64(vec![f64::NAN])).unwrap();
    assert_eq!(na.dtype(), DType::I64);
    assert!(na.is_valid(0) && !na.is_valid(1) && na.is_valid(2));
    // I64 + a non-integral number is lossy -> error.
    assert!(i.scatter(&[0], &Column::f64(vec![2.5])).is_err());
    // Bool keeps bool for a bool source; a number into bool is lossy -> error.
    let b = Column::bool(vec![true, false]);
    assert_eq!(
        b.scatter(&[1], &Column::bool(vec![true])).unwrap(),
        Column::bool(vec![true, true])
    );
    assert!(b.scatter(&[0], &Column::f64(vec![0.0])).is_err());
    // A number / datetime into a str column is unsupported -> error.
    assert!(Column::str(vec!["a".into()])
        .scatter(&[0], &Column::f64(vec![1.0]))
        .is_err());
}

#[test]
fn cumulatives_preserve_dtype() {
    // i64 stays i64, computed natively
    assert_eq!(
        Column::i64(vec![1, 2, 3, 4]).cumsum().unwrap(),
        Column::i64(vec![1, 3, 6, 10])
    );
    assert_eq!(
        Column::i64(vec![3, 1, 4, 1]).cummax().unwrap(),
        Column::i64(vec![3, 3, 4, 4])
    );
    assert_eq!(
        Column::i64(vec![3, 1, 4, 1]).cummin().unwrap(),
        Column::i64(vec![3, 1, 1, 1])
    );
    assert_eq!(
        Column::i64(vec![1, 2, 3]).cumprod().unwrap(),
        Column::i64(vec![1, 2, 6])
    );
    // f64 keeps NaN in place (compare with equals: NaN == NaN)
    assert!(Column::f64(vec![1.0, f64::NAN, 2.0, 4.0])
        .cumsum()
        .unwrap()
        .equals(&Column::f64(vec![1.0, f64::NAN, 3.0, 7.0])));
    assert!(Column::f64(vec![1.0, f64::NAN, 4.0, 2.0])
        .cummax()
        .unwrap()
        .equals(&Column::f64(vec![1.0, f64::NAN, 4.0, 4.0])));
    assert!(Column::f64(vec![3.0, f64::NAN, 1.0])
        .cummin()
        .unwrap()
        .equals(&Column::f64(vec![3.0, f64::NAN, 1.0])));
    assert!(Column::f64(vec![2.0, f64::NAN, 3.0])
        .cumprod()
        .unwrap()
        .equals(&Column::f64(vec![2.0, f64::NAN, 6.0])));
    // bool is treated as i64 (pandas bool.cumsum -> int64); str -> error
    assert_eq!(
        Column::bool(vec![true, false, true]).cumsum().unwrap(),
        Column::i64(vec![1, 1, 2])
    );
    assert!(Column::str(vec!["a".into()]).cumsum().is_err());
}

#[test]
fn abs_preserves_dtype_and_wraps() {
    assert!(Column::f64(vec![-1.0, f64::NAN, 2.0])
        .abs()
        .unwrap()
        .equals(&Column::f64(vec![1.0, f64::NAN, 2.0])));
    // abs(i64::MIN) wraps to i64::MIN (pandas / numpy)
    assert_eq!(
        Column::i64(vec![-3, 4, i64::MIN]).abs().unwrap(),
        Column::i64(vec![3, 4, i64::MIN])
    );
}

#[test]
fn round_preserves_dtype() {
    // f64 banker's, NaN passthrough
    assert!(Column::f64(vec![0.5, 1.5, 2.5, f64::NAN])
        .round(0)
        .unwrap()
        .equals(&Column::f64(vec![0.0, 2.0, 2.0, f64::NAN])));
    // i64 identity at decimals>=0; banker's-to-multiple at negative decimals
    assert_eq!(
        Column::i64(vec![7, 8]).round(0).unwrap(),
        Column::i64(vec![7, 8])
    );
    assert_eq!(
        Column::i64(vec![15, 25, 35, 45, 5]).round(-1).unwrap(),
        Column::i64(vec![20, 20, 40, 40, 0])
    );
    assert_eq!(
        Column::i64(vec![16, 13]).round(-1).unwrap(),
        Column::i64(vec![20, 10])
    ); // r>half / r<half
    assert_eq!(
        Column::i64(vec![-15, -25]).round(-1).unwrap(),
        Column::i64(vec![-20, -20])
    ); // negative
    assert_eq!(
        Column::i64(vec![123]).round(-25).unwrap(),
        Column::i64(vec![0])
    ); // 10^25 overflows -> 0
    assert_eq!(
        Column::bool(vec![true, false]).round(0).unwrap(),
        Column::bool(vec![true, false])
    ); // bool no-op
    assert!(Column::str(vec!["a".into()]).round(0).is_err());
}

#[test]
fn clip_preserves_dtype_or_promotes() {
    use DType::{F64, I64};
    // f64: both bounds, lo-only, hi-only, no bounds, NaN passthrough
    assert!(Column::f64(vec![-1.0, 1.0, 3.0, f64::NAN])
        .clip(Some(0.0), Some(2.0))
        .unwrap()
        .equals(&Column::f64(vec![0.0, 1.0, 2.0, f64::NAN])));
    assert_eq!(
        Column::f64(vec![-1.0, 5.0]).clip(Some(0.0), None).unwrap(),
        Column::f64(vec![0.0, 5.0])
    );
    assert_eq!(
        Column::f64(vec![-1.0, 5.0]).clip(None, Some(2.0)).unwrap(),
        Column::f64(vec![-1.0, 2.0])
    );
    assert_eq!(
        Column::f64(vec![1.0, 5.0]).clip(None, None).unwrap(),
        Column::f64(vec![1.0, 5.0])
    );
    // i64 with integral bounds stays int
    assert_eq!(
        Column::i64(vec![1, 5, 9])
            .clip(Some(2.0), Some(8.0))
            .unwrap(),
        Column::i64(vec![2, 5, 8])
    );
    // i64 with a non-integral bound promotes to float (pandas)
    let p = Column::i64(vec![1, 5, 9]).clip(Some(2.5), None).unwrap();
    assert_eq!(p.dtype(), F64);
    assert_eq!(p, Column::f64(vec![2.5, 5.0, 9.0]));
    let _ = I64;
    // bool stays bool: clip(F,T) no-op, clip(T,T) forces true, clip(F,F) forces false
    assert_eq!(
        Column::bool(vec![true, false])
            .clip(Some(0.0), Some(1.0))
            .unwrap(),
        Column::bool(vec![true, false])
    );
    assert_eq!(
        Column::bool(vec![true, false])
            .clip(Some(1.0), Some(1.0))
            .unwrap(),
        Column::bool(vec![true, true])
    );
    assert_eq!(
        Column::bool(vec![true, false])
            .clip(Some(0.0), Some(0.0))
            .unwrap(),
        Column::bool(vec![false, false])
    );
    assert_eq!(
        Column::bool(vec![true, false]).clip(None, None).unwrap(),
        Column::bool(vec![true, false])
    );
    assert!(Column::str(vec!["a".into()]).clip(None, None).is_err());
}

#[test]
fn select_picks_in_target_dtype() {
    let cond = [true, false, true];
    let a = Column::i64(vec![1, 2, 3]);
    // target I64: other is i64 (direct) and f64-integral (lossless narrow)
    assert_eq!(
        a.select(&cond, &Column::i64(vec![10, 20, 30]), DType::I64)
            .unwrap(),
        Column::i64(vec![1, 20, 3])
    );
    assert_eq!(
        a.select(&cond, &Column::f64(vec![10.0, 20.0, 30.0]), DType::I64)
            .unwrap(),
        Column::i64(vec![1, 20, 3])
    );
    // target F64
    assert_eq!(
        Column::f64(vec![1.0, 2.0, 3.0])
            .select(&cond, &Column::f64(vec![10.0, 20.0, 30.0]), DType::F64)
            .unwrap(),
        Column::f64(vec![1.0, 20.0, 3.0])
    );
    // as_i64_vec error: target I64 but a value is non-integral
    assert!(a
        .select(&cond, &Column::f64(vec![1.5, 2.0, 3.0]), DType::I64)
        .is_err());
}

#[test]
fn binary_and_div_dtype() {
    use DType::{F64, I64};
    let a = Column::i64(vec![5, 7]);
    let b = Column::i64(vec![2, 3]);
    assert_eq!(a.binary(&b, BinOp::Add).unwrap(), Column::i64(vec![7, 10]));
    assert_eq!(a.binary(&b, BinOp::Sub).unwrap(), Column::i64(vec![3, 4]));
    assert_eq!(a.binary(&b, BinOp::Mul).unwrap(), Column::i64(vec![10, 21]));
    // int + float -> f64
    let r = a.binary(&Column::f64(vec![2.0, 3.0]), BinOp::Add).unwrap();
    assert_eq!(r.dtype(), F64);
    assert_eq!(r, Column::f64(vec![7.0, 10.0]));
    // wrapping overflow matches pandas int64
    assert_eq!(
        Column::i64(vec![i64::MAX])
            .binary(&Column::i64(vec![1]), BinOp::Add)
            .unwrap(),
        Column::i64(vec![i64::MIN])
    );
    // div is always float
    assert_eq!(a.div(&b).unwrap().dtype(), F64);
    assert_eq!(a.div(&b).unwrap(), Column::f64(vec![2.5, 7.0 / 3.0]));
    let _ = I64;
}

#[test]
fn reductions_carry_result_dtype() {
    use Scalar::{Bool as SB, F64, I64};
    // sum / prod: float -> F64; int / bool -> I64; non-numeric -> F64 (f64 fallback)
    assert_eq!(Column::f64(vec![1.0, f64::NAN, 2.0]).sum(), F64(3.0));
    assert_eq!(Column::i64(vec![1, 2, 3]).sum(), I64(6));
    assert_eq!(Column::bool(vec![true, false, true]).sum(), I64(2));
    assert!(matches!(Column::str(vec!["a".into()]).sum(), F64(_)));
    assert_eq!(Column::f64(vec![2.0, 3.0]).prod(), F64(6.0));
    assert_eq!(Column::i64(vec![2, 3, 4]).prod(), I64(24));
    assert_eq!(Column::bool(vec![true, true]).prod(), I64(1));
    assert!(matches!(Column::str(vec!["a".into()]).prod(), F64(_)));
    // min / max keep dtype: int -> I64, bool -> Bool, float -> F64
    assert_eq!(Column::i64(vec![3, 1, 2]).extreme(false), I64(1));
    assert_eq!(Column::i64(vec![3, 1, 2]).extreme(true), I64(3));
    assert_eq!(
        Column::bool(vec![true, false, true]).extreme(false),
        SB(false)
    ); // AND
    assert_eq!(
        Column::bool(vec![true, false, true]).extreme(true),
        SB(true)
    ); // OR
    assert_eq!(Column::f64(vec![3.0, 1.0]).extreme(false), F64(1.0));
    assert!(matches!(
        Column::str(vec!["a".into()]).extreme(true),
        F64(_)
    ));
    // empty / all-missing extreme -> NaN (F64)
    assert!(matches!(Column::i64(vec![]).extreme(false), F64(x) if x.is_nan()));
    assert!(matches!(Column::bool(vec![]).extreme(true), F64(x) if x.is_nan()));
    assert!(matches!(Column::f64(vec![]).extreme(true), F64(x) if x.is_nan()));
}

#[test]
fn f32_i32_columns() {
    use Scalar::{F32, I32, I64};
    let f = Column::f32(vec![1.5, 2.5, 3.5]);
    let i = Column::i32(vec![3, 1, 4]);
    // storage basics
    assert_eq!((f.dtype(), i.dtype(), f.len()), (DType::F32, DType::I32, 3));
    assert_eq!(f.to_f64_vec(), vec![1.5, 2.5, 3.5]);
    assert_eq!(i.get_f64(0), 3.0);
    assert_eq!(f.slice(0, 2), Column::f32(vec![1.5, 2.5]));
    assert_eq!(i.take(&[2, 0]), Column::i32(vec![4, 3]));
    assert_eq!(Column::i64(vec![1, 2]).to_f32_vec(), vec![1.0_f32, 2.0]);
    assert_eq!(i.to_string_vec(), vec!["3", "1", "4"]);
    assert!(Column::f32(vec![f32::NAN]).equals(&Column::f32(vec![f32::NAN]))); // NaN == NaN
    let mut a = Column::f32(vec![1.0]);
    a.append(&Column::f32(vec![2.0])).unwrap();
    assert_eq!(a, Column::f32(vec![1.0, 2.0]));
    // cast
    assert_eq!(
        Column::f64(vec![1.5]).cast(DType::F32).unwrap(),
        Column::f32(vec![1.5])
    );
    assert_eq!(
        Column::f64(vec![3.0]).cast(DType::I32).unwrap(),
        Column::i32(vec![3])
    );
    assert!(Column::f64(vec![2.5]).cast(DType::I32).is_err()); // non-integral
    assert!(Column::f64(vec![3e9]).cast(DType::I32).is_err()); // out of range
    assert_eq!(
        f.cast(DType::F64).unwrap(),
        Column::f64(vec![1.5, 2.5, 3.5])
    );
    // reductions: f32 -> F32; i32 sum -> I64 (promotes), min -> I32
    assert_eq!(f.sum(), F32(7.5));
    assert_eq!(f.extreme(false), F32(1.5));
    assert_eq!(i.sum(), I64(8));
    assert_eq!(i.prod(), I64(12));
    assert_eq!(i.extreme(true), I32(4));
    // round / clip preserve dtype
    assert_eq!(
        Column::f32(vec![1.4, 2.6]).round(0).unwrap(),
        Column::f32(vec![1.0, 3.0])
    );
    assert_eq!(i.round(-1).unwrap().dtype(), DType::I32);
    assert_eq!(
        f.clip(Some(2.0), Some(3.0)).unwrap(),
        Column::f32(vec![2.0, 2.5, 3.0])
    );
    assert_eq!(i.clip(Some(2.0), Some(3.0)).unwrap().dtype(), DType::I32);
    // binary: same-dtype preserves
    assert_eq!(
        f.binary(&f, BinOp::Add).unwrap(),
        Column::f32(vec![3.0, 5.0, 7.0])
    );
    assert_eq!(
        i.binary(&i, BinOp::Add).unwrap(),
        Column::i32(vec![6, 2, 8])
    );
    // select (where/mask) in f32 / i32 target
    let cond = [true, false, true];
    assert_eq!(
        f.select(&cond, &Column::f32(vec![0.0, 0.0, 0.0]), DType::F32)
            .unwrap(),
        Column::f32(vec![1.5, 0.0, 3.5])
    );
    assert_eq!(
        i.select(&cond, &Column::i32(vec![0, 0, 0]), DType::I32)
            .unwrap(),
        Column::i32(vec![3, 0, 4])
    );
    // assignment (scatter, 1-elem source): f32 writes; i32 keeps the dtype (a
    // NaN write marks the cell NA, no float upcast), rejects a lossy value
    assert_eq!(
        f.scatter(&[1], &Column::f32(vec![9.0])).unwrap(),
        Column::f32(vec![1.5, 9.0, 3.5])
    );
    assert_eq!(
        i.scatter(&[1], &Column::bool(vec![true])).unwrap(),
        Column::i32(vec![3, 1, 4])
    );
    assert_eq!(
        i.scatter(&[1], &Column::f64(vec![9.0])).unwrap(),
        Column::i32(vec![3, 9, 4])
    );
    let i_na = i.scatter(&[0], &Column::f64(vec![f64::NAN])).unwrap();
    assert!(i_na.dtype() == DType::I32 && !i_na.is_valid(0) && i_na.is_valid(1));
    assert!(i.scatter(&[0], &Column::f64(vec![2.5])).is_err());
    assert_eq!(
        f.scatter(&[0], &Column::bool(vec![false])).unwrap(),
        Column::f32(vec![0.0, 2.5, 3.5])
    );
    // remaining f32/i32 arms (both directions of slice/take, the other reductions,
    // sub/mul kernels through the trait, bool->i32, append/append_missing)
    assert_eq!(f.get_f64(0), 1.5);
    assert_eq!(i.slice(1, 3), Column::i32(vec![1, 4]));
    assert_eq!(f.take(&[2, 0]), Column::f32(vec![3.5, 1.5]));
    assert_eq!(f.to_string_vec(), vec!["1.5", "2.5", "3.5"]);
    assert_eq!(f.prod(), F32(13.125));
    assert!(matches!(Column::i32(vec![]).extreme(false), Scalar::F64(x) if x.is_nan()));
    assert_eq!(
        f.binary(&f, BinOp::Sub).unwrap(),
        Column::f32(vec![0.0, 0.0, 0.0])
    );
    assert_eq!(
        f.binary(&f, BinOp::Mul).unwrap(),
        Column::f32(vec![2.25, 6.25, 12.25])
    );
    assert_eq!(
        i.binary(&i, BinOp::Sub).unwrap(),
        Column::i32(vec![0, 0, 0])
    );
    assert_eq!(
        i.binary(&i, BinOp::Mul).unwrap(),
        Column::i32(vec![9, 1, 16])
    );
    assert_eq!(
        Column::bool(vec![true, false, true])
            .binary(&i, BinOp::Add)
            .unwrap(),
        Column::i32(vec![4, 1, 5])
    );
    // as_i32_vec f64 fallback (lossless narrow + lossy error)
    assert_eq!(
        i.select(&cond, &Column::f64(vec![0.0, 0.0, 0.0]), DType::I32)
            .unwrap(),
        Column::i32(vec![3, 0, 4])
    );
    assert!(i
        .select(&cond, &Column::f64(vec![2.5, 0.0, 0.0]), DType::I32)
        .is_err());
    assert_eq!(
        f.scatter(&[0], &Column::bool(vec![true])).unwrap(),
        Column::f32(vec![1.0, 2.5, 3.5])
    );
    let mut ii = Column::i32(vec![1]);
    ii.append(&Column::i32(vec![2])).unwrap();
    assert_eq!(ii, Column::i32(vec![1, 2]));
    assert!(Column::f32(vec![1.0])
        .append(&Column::i32(vec![1]))
        .is_err());
    let mut fm = Column::f32(vec![1.0]);
    fm.append_missing(2).unwrap();
    assert!(matches!(&fm, Column::F32(v) if v.len() == 3 && v[1].is_nan()));
}

#[test]
fn bool_matches_pandas() {
    let b = || Column::bool(vec![true, false, true]);
    let c = Column::bool(vec![true, true, false]);
    // cumsum / cumprod -> int64 (counts / product)
    assert_eq!(b().cumsum().unwrap(), Column::i64(vec![1, 1, 2]));
    assert_eq!(b().cumprod().unwrap(), Column::i64(vec![1, 0, 0]));
    // cummax / cummin -> bool (running OR / AND)
    assert_eq!(b().cummax().unwrap(), Column::bool(vec![true, true, true]));
    assert_eq!(
        b().cummin().unwrap(),
        Column::bool(vec![true, false, false])
    );
    // abs -> bool (identity)
    assert_eq!(b().abs().unwrap(), b());
    // + is OR, * is AND, - is an error
    assert_eq!(
        b().binary(&c, BinOp::Add).unwrap(),
        Column::bool(vec![true, true, true])
    );
    assert_eq!(
        b().binary(&c, BinOp::Mul).unwrap(),
        Column::bool(vec![true, false, false])
    );
    assert!(b().binary(&c, BinOp::Sub).is_err());
    // bool / bool -> error; bool ∘ number promotes (bool acts as 0/1)
    assert!(b().div(&c).is_err());
    assert_eq!(
        b().binary(&Column::i64(vec![1, 1, 1]), BinOp::Add).unwrap(),
        Column::i64(vec![2, 1, 2])
    );
    let f = b()
        .binary(&Column::f64(vec![1.0, 1.0, 1.0]), BinOp::Add)
        .unwrap();
    assert_eq!(f.dtype(), DType::F64);
    // where/mask with a bool fill stays bool (Column::select Bool target)
    let cond = [true, false, true];
    assert_eq!(
        b().select(&cond, &Column::bool(vec![false, false, false]), DType::Bool)
            .unwrap(),
        Column::bool(vec![true, false, true])
    );
    assert!(Column::i64(vec![1]).as_bool_vec().is_err()); // non-bool -> error
}


#[test]
fn take_optional_every_dtype() {
    // `Some(i)` gathers row i, `None` is a dtype-preserving NA — every arm.
    let idx = [Some(1), None, Some(0)];
    let f = Column::f64(vec![1.5, 2.5]).take_optional(&idx);
    assert!(f.is_valid(0) && !f.is_valid(1) && f.to_f64_vec()[2] == 1.5);
    let f32c = Column::f32(vec![1.5, 2.5]).take_optional(&idx);
    assert!(f32c.is_valid(0) && !f32c.is_valid(1));
    let i = Column::i64(vec![10, 20]).take_optional(&idx);
    assert_eq!((i.is_valid(1), i.to_f64_vec()[0]), (false, 20.0));
    let i32c = Column::i32(vec![10, 20]).take_optional(&idx);
    assert_eq!((i32c.is_valid(1), i32c.to_f64_vec()[2]), (false, 10.0));
    let b = Column::bool(vec![true, false]).take_optional(&idx);
    assert!(!b.is_valid(1) && b.is_valid(2));
    let s = Column::str(vec!["a".into(), "b".into()]).take_optional(&idx);
    assert_eq!((s.to_string_vec()[0].as_str(), s.is_valid(1)), ("b", false));
    let d = Column::datetime(vec![100, 200]).take_optional(&idx);
    assert!(d.is_valid(0) && !d.is_valid(1));
    // a Some(i) pointing at a missing source cell stays missing
    let holey = Column::i64_with(vec![0, 7], crate::validity::Validity::from_valid_iter(2, [false, true]));
    let g = holey.take_optional(&[Some(0), Some(1)]);
    assert!(!g.is_valid(0) && g.is_valid(1));
}

/// A `Str` column must APPEND in place (amortised growth), not rebuild the whole
/// column on every call — otherwise a live row-by-row append is O(n²). We count
/// buffer reallocations across 100 single-row appends: a rebuild reallocates ~100
/// times (a fresh buffer each call), amortised growth ~log n (<20).
#[test]
fn str_append_is_amortised_not_quadratic() {
    fn data_ptr(c: &Column) -> *const u8 {
        match c {
            Column::Str(s, _) => s.buffers().1.as_ptr(),
            _ => unreachable!(),
        }
    }
    let mut a = Column::str(vec!["seed".into()]);
    let mut last = data_ptr(&a);
    let mut reallocs = 0;
    for i in 0..100 {
        a.append(&Column::str(vec![format!("row{i}")])).unwrap();
        let p = data_ptr(&a);
        if p != last {
            reallocs += 1;
            last = p;
        }
    }
    assert!(
        reallocs < 20,
        "str append rebuilt the buffer {reallocs} times over 100 appends (expected amortised <20)"
    );
    assert_eq!(a.len(), 101);
    assert_eq!(a.str_at(100).unwrap(), "row99");
}

#[test]
fn get_i64_reads_every_dtype() {
    assert_eq!(Column::i64(vec![7]).get_i64(0), 7);
    assert_eq!(Column::i32(vec![7]).get_i64(0), 7);
    assert_eq!(Column::datetime(vec![7]).get_i64(0), 7);
    assert_eq!(Column::f64(vec![7.9]).get_i64(0), 7);
    assert_eq!(Column::f32(vec![7.9]).get_i64(0), 7);
    assert_eq!(Column::bool(vec![true]).get_i64(0), 1);
    assert_eq!(Column::str(vec!["x".into()]).get_i64(0), 0);
}

#[test]
fn combine_at_numeric_ops_in_place() {
    // F64: Max / Min / Sum / Replace / Keep, against src = 5.0
    let src = Column::f64(vec![5.0]);
    for (op, want) in [
        (CombineOp::Max, 5.0),
        (CombineOp::Min, 3.0),
        (CombineOp::Sum, 8.0),
        (CombineOp::Replace, 5.0),
        (CombineOp::Keep, 3.0),
    ] {
        let mut c = Column::f64(vec![3.0]);
        c.combine_at(0, op, &src, 0).unwrap();
        assert_eq!(c.get_f64(0), want, "f64 {op:?}");
    }
    // a NaN source is dropped by Max (matches the batch reduce's f64::max fold).
    let mut c = Column::f64(vec![3.0]);
    c.combine_at(0, CombineOp::Max, &Column::f64(vec![f64::NAN]), 0).unwrap();
    assert_eq!(c.get_f64(0), 3.0);

    // F32: every op (covers the combine_f32 kernel arms).
    for (op, want) in [
        (CombineOp::Max, 5.0),
        (CombineOp::Min, 3.0),
        (CombineOp::Sum, 8.0),
        (CombineOp::Replace, 5.0),
    ] {
        let mut c = Column::f32(vec![3.0]);
        c.combine_at(0, op, &Column::f32(vec![5.0]), 0).unwrap();
        assert_eq!(c.get_f64(0), want, "f32 {op:?}");
    }

    // Datetime + I32: every op (covers the combine_i64 kernel arms across dtypes).
    for (op, want) in [
        (CombineOp::Max, 5),
        (CombineOp::Min, 3),
        (CombineOp::Sum, 8),
        (CombineOp::Replace, 5),
    ] {
        let mut c = Column::datetime(vec![3]);
        c.combine_at(0, op, &Column::datetime(vec![5]), 0).unwrap();
        assert_eq!(c.get_i64(0), want, "datetime {op:?}");
        let mut c = Column::i32(vec![3]);
        c.combine_at(0, op, &Column::i32(vec![5]), 0).unwrap();
        assert_eq!(c.get_i64(0), want, "i32 {op:?}");
    }
}

#[test]
fn combine_at_i64_replace_copies_validity() {
    // Replace from a present source keeps the cell present...
    let mut c = Column::i64(vec![1, 2]);
    c.combine_at(1, CombineOp::Replace, &Column::i64(vec![9]), 0).unwrap();
    assert_eq!(c.get_i64(1), 9);
    assert!(c.is_valid(1));
    // ...and from an NA source marks it missing (validity materialized).
    let na = Column::i64_with(vec![0], Validity::from_valid_iter(1, [false]));
    let mut c = Column::i64(vec![1, 2]);
    c.combine_at(1, CombineOp::Replace, &na, 0).unwrap();
    assert!(!c.is_valid(1));
    // Sum keeps the destination present (all-valid result, like the batch reduce).
    let mut c = Column::i64(vec![1, 2]);
    c.combine_at(1, CombineOp::Sum, &Column::i64(vec![5]), 0).unwrap();
    assert_eq!(c.get_i64(1), 7);
    assert!(c.is_valid(1));
}

#[test]
fn combine_at_rejects_non_numeric() {
    assert!(Column::bool(vec![false])
        .combine_at(0, CombineOp::Replace, &Column::bool(vec![true]), 0)
        .is_err());
    assert!(Column::str(vec!["a".into()])
        .combine_at(0, CombineOp::Replace, &Column::str(vec!["b".into()]), 0)
        .is_err());
}