πΊπΏ uz-types
Rust loyihalari (ayniqsa O'zbekiston domeniga oid backend tizimlar) uchun qat'iy tiplangan (strongly typed), xavfsiz va qayta ishlatiladigan value object kutubxonasi.
Oddiy String o'rniga Passport, Pinfl, PhoneNumber kabi tiplardan foydalanasiz β qiymat tipga faqat validatsiyadan o'tib kiradi, keyin esa u bilan ishlash xavfsiz.
Bu README β kutubxonani qanday ishlatish bo'yicha foydalanuvchi qo'llanmasi.
Ichkarida u qanday va nega ishlashi, dizayn qarorlari hamda maintainer
retseptlari uchun docs/architecture.md ga qarang.
use *;
let passport = parse.unwrap;
assert_eq!; // trim + katta harf avtomatik
let phone = parse.unwrap;
assert_eq!; // ajratuvchilar tozalandi
let pinfl = parse_strict.unwrap;
assert_eq!; // rasmiy checksum + struktura tekshirildi
Mundarija
- Imkoniyatlar
- O'rnatish va feature'lar
- Tezkor boshlash
- Asosiy g'oya: ikki qatlamli validatsiya
- Tiplar
- Xatolar bilan ishlash
- serde integratsiyasi
- sqlx integratsiyasi
- Production joriy etish
- Cheklovlar
- MSRV va semver
- Rivojlantirish
- Litsenziya
Imkoniyatlar
| Nima beradi | |
|---|---|
| Qat'iy tiplash | Passport, Pinfl, PhoneNumber, EmailAddress, BirthDate, Id<Tag>, NumId<Tag>, AccessToken, RefreshToken, ClientSecret |
| Yagona konstruktor yo'li | parse(), FromStr, TryFrom, serde Deserialize, sqlx Decode β hammasi bitta validatsiya yo'lidan o'tadi. Validatsiyani chetlab o'tib tip yaratib bo'lmaydi |
| Ikki qatlamli validatsiya | parse() β barqaror struktura; parse_strict() β telefon registri yoki PINFL checksum + jins/asr + to'liq Gregorian sana |
| Aniq xatolar | Har bir tipning o'z error enum'i (PassportError, PinflError, β¦); umumiy TypeError ? orqali avtomatik yig'iladi |
| Xavfsiz sirlar | Token tiplarida Display yo'q, Debug yashirilgan, taqqoslash constant-time; sirni faqat expose_secret() ochadi |
| Minimal allocation | String dan yaratishda qo'shimcha allocation yo'q (normalizatsiya in-place); &str dan β bitta |
| Opt-in integratsiyalar | serde, sqlx (Postgres/MySQL/SQLite), zeroize β faqat feature yoqilganda kompilyatsiya bo'ladi |
| Xavfsiz kod | #![deny(unsafe_code)], panic yo'llari yo'q (property-based testlar bilan qulflangan) |
O'rnatish va feature'lar
[]
= "0.26"
Yoki kerakli feature'lar bilan:
[]
= { = "0.26", = ["serde", "sqlx-0_9-postgres"] }
| Feature | Default | Nima yoqadi | Qo'shimcha dependency |
|---|---|---|---|
date |
β | BirthDate, DateFormat, Pinfl::birth_date() |
chrono |
id |
β | Id<Tag> (UUID), NumId<Tag, R> (BIGINT) β nomlarni o'zingiz berasiz |
uuid |
serde |
Serialize / Deserialize barcha tiplar uchun (sirlar β faqat Deserialize) |
serde |
|
sqlx-0_9 |
Type / Encode / Decode β driver'ga bog'liq emas (SQLx 0.9, rustc 1.94+) |
sqlx 0.9 |
|
sqlx-0_9-postgres |
sqlx-0_9 + PgHasArrayType (Vec<T>, = ANY($1)) |
sqlx 0.9/postgres |
|
sqlx-0_8 |
Xuddi shu sirt SQLx 0.8 ustida (1.94 poli yo'q β quyida MSRV bo'limiga qarang) | sqlx 0.8 |
|
sqlx-0_8-postgres |
sqlx-0_8 + PgHasArrayType |
sqlx 0.8/postgres |
|
zeroize |
Sir tiplari Drop da xotirani nolga to'ldiradi |
zeroize |
|
serialize-secrets |
Sir tiplari uchun Serialize (masalan, auth-servis token javobi) |
serde |
Qoida: tiplar default'da bor, integratsiyalar β siz tanlaysiz. Faqat Passport kerak bo'lgan servis chrono/uuid ni ham xohlamasa:
= { = "0.26", = false }
Pinfl::parse_strict()ning Gregorian tekshiruvi date feature'iga bog'liq emas;
date faqat sana qismlarini BirthDatega aylantiradigan metodlarni yoqadi.
Tezkor boshlash
use *;
// ID nomlari sizniki: tag e'lon qiling, so'ng alias bering (pastda batafsil)
pub type JobId = ;
Asosiy g'oya: ikki qatlamli validatsiya
Har bir qoida ikki turdan biriga kiradi:
| Qatlam | Nima tekshiradi | Qayerda |
|---|---|---|
| Barqaror struktura | uzunlik, ASCII belgilar va prefiks; Pinfl uchun aynan 14 ta ASCII raqam |
parse() |
| Qat'iy joriy kirish | telefon kodi registri; PINFL checksum'i, jins/asr indeksi va to'liq Gregorian sana | is_*() metodlar va parse_strict() |
Nega shunday? Agar operator kodlari ro'yxati parse() ichida bo'lsa, yangi kod ajratilganda yangi foydalanuvchilar rad etiladi, tuzatish uchun esa crate relizi va barcha servislarni deploy qilish kerak β DB yoki Kafka'dagi eski yozuvlar ham o'qilmay qoladi. Shuning uchun:
use *;
// Struktura o'tadi β 998 + 9 raqam. Bu qiymat DB'dan yoki event'dan kelgan bo'lishi mumkin.
let phone = parse.unwrap;
assert!;
// Registratsiya formasida qat'iylik kerak β parse_strict
assert_eq!;
Pinfl::parse() ham checksum yoki sanani emas, faqat 14 ta ASCII raqamni tekshiradi;
Pinfl::parse_strict() esa checksum, jins/asr indeksi va 31.02/29.02.1900 kabi
noto'g'ri Gregorian sanalarni ham rad etadi.
Qisqa qoida: DB/Kafka/Serde replay β parse(); foydalanuvchi kiritgan ma'lumot β parse_strict().
Tiplar
Passport
O'zbekiston pasporti yoki ID-kartasi seriyasi va raqami: 2 ta lotin harfi + 7 ta raqam.
use ;
let p = parse.unwrap;
assert_eq!; // trim, ichki bo'sh joy olib tashlandi, katta harf
assert_eq!;
assert_eq!;
assert_eq!;
assert_eq!;
Faqat format tekshiriladi β seriya amaldagi ro'yxatga kiradimi, bu tekshirilmaydi (ZZ0000000 ham qabul qilinadi).
Pinfl (JShShIR)
14 raqamli shaxsiy identifikatsiya raqami. Tuzilishi, 7-3-1 checksum formulasi va
quyidagi misollar Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 12-apreldagi 177-son qaroriga asoslangan:
| Raqamlar | Ma'nosi |
|---|---|
| 1 | jins va asr: 1,2 β 1800-yillar; 3,4 β 1900-yillar; 5,6 β 2000-yillar (toq β erkak, juft β ayol) |
| 2β7 | tug'ilgan sana DDMMYY |
| 8β10 | tug'ilgan hudud kodi |
| 11β13 | tartib raqami |
| 14 | nazorat raqami: birinchi 13 raqam 7,3,1,7,3,1,β¦ vaznlar bilan ko'paytirilib qo'shiladi, mod 10 |
use ;
// parse β faqat struktura (14 raqam). DB'dan o'qish, event'lar uchun.
let p = parse.unwrap;
assert!;
assert_eq!;
assert_eq!;
assert_eq!; // (yil, oy, kun)
assert_eq!;
assert_eq!;
// parse_strict β struktura + checksum + jins/asr belgisi + to'liq Gregorian sana
assert!;
let female = parse_strict.unwrap;
assert_eq!;
assert_eq!;
assert_eq!;
assert_eq!;
// `date` feature bilan: haqiqiy kalendar sanasi sifatida
let birth_date = p.birth_date.unwrap;
assert_eq!;
PhoneNumber
O'zbekiston telefon raqami. Ichkarida har doim 998 + 9 raqam (+ siz, 12 raqam).
use ;
// Bo'sh joy, `-`, `(`, `)` va boshidagi `+` β hammasi tozalanadi
for input in
let phone = parse.unwrap;
assert_eq!;
assert_eq!;
assert_eq!;
assert!; // 71 β Toshkent shahar kodi
assert!;
assert!;
let overlap = parse_strict.unwrap;
assert!;
assert!; // 70 ikkala xizmat turida ishlatiladi
assert_eq!;
assert_eq!;
assert_eq!;
Aniq tasniflar MOBILE_CODES, GEOGRAPHIC_CODES, SIP_CODES (55) va
NON_GEOGRAPHIC_FIXED_CODES (78) slice'larida. Eski REGIONAL_CODES = 60..=79
deprecate qilingan: oraliq ichidagi 60, 63, 64, 68 aniq registrda yo'q, 70
esa ham mobil, ham geografik. Boshlang'ich manba β ITU E.164 rejasi;
yangi mobil ajratmalar operatorlarning 20,
70,
80, 87
va 92 sahifalari
bilan to'ldirilgan. Registry vaqt o'tishi bilan eskirishi mumkin; bu parse()ga ta'sir
qilmaydi, faqat is_*() va parse_strict() natijasini o'zgartiradi.
| Tasnif | Exact kodlar |
|---|---|
| Mobil | 20, 33, 50, 70, 77, 80, 87, 88, 90, 91, 92, 93, 94, 95, 97, 98, 99 |
| Geografik PSTN | 61, 62, 65, 66, 67, 69, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76, 79 |
| SIP | 55 |
| Geografik bo'lmagan statsionar | 78 |
O'z registringizni ishlatish
Kod ajratmalari o'zgaruvchan fakt β crate snapshot'i eskirsa, is_*() va
parse_strict() yangi kodlarni rad etadi. Ro'yxatni o'zingiz boshqarsangiz
(config, DB yoki operator API'sidan), crate relizini kutish shart emas: struktura
parse() da barqaror, siyosat esa operator_code() orqali sizniki bo'ladi.
use PhoneNumber;
// Ro'yxat sizniki β deploysiz yangilanadi.
let allowed = ;
let phone = parse.unwrap; // struktura β crate tekshiradi
assert!; // registry β siz tekshirasiz
// Crate hali bilmaydigan yangi kod shu yo'l bilan bloklanmaydi.
let fresh = parse.unwrap;
assert!;
assert_eq!;
Ya'ni tanlov "registry bor / yo'q" emas β registry default: crate ro'yxati tayyor javob beradi, kerak bo'lsa uni chetlab o'tasiz.
EmailAddress
local-part@domain.tld, lowercase saqlanadi. Faqat ASCII manzillar.
use ;
let e = parse.unwrap;
assert_eq!;
assert_eq!;
assert_eq!;
assert_eq!; // TLD yo'q
assert_eq!; // bo'sh label
assert!;
Tekshiriladigan qoidalar: local-part bo'sh emas va 64 baytdan uzun emas, . bilan boshlanmaydi/tugamaydi, .. yo'q, faqat RFC 5322 ruxsat bergan belgilar; domain kamida ikki label, har label [a-z0-9-], - bilan boshlanmaydi/tugamaydi, TLD kamida 2 ta harf; umumiy uzunlik β€ 254 bayt.
BirthDate (feature date)
Tug'ilgan sana: MIN_YEAR (1800) dan keyin va kelajakda emas (UTC bo'yicha ertangi kungacha yon beriladi β UTC+14 gacha bo'lgan mintaqalar uchun).
MIN_YEAR β sanity floor, biznes qoidasi emas. 1800 tanlangani: PINFL 1-raqami 1/2 bo'lganda asr 1800 bo'ladi (Pinfl::century()), shuning uchun MIN_YEAR = 1900 da Pinfl::birth_date() bunday PINFL uchun har doim None qaytarardi. Yosh chegarasi (>= 18, <= 120 va h.k.) β ilova qatlamining ishi, age_at() bilan tekshiring.
use ;
use NaiveDate;
let d = parse.unwrap; // YYYY-MM-DD
let same = parse_with_format.unwrap;
assert_eq!;
assert_eq!;
assert_eq!;
// Deterministik (testlanadigan) variantlar β "bugun" tashqaridan beriladi
let today = from_ymd_opt.unwrap;
assert_eq!;
assert_eq!;
assert!;
assert_eq!;
age() va parse() tizim soatidan (UTC) foydalanadi; age_at(), parse_with_format_at(), from_naive_date_at() β deterministik. Kelajak tekshiruvi monoton: bir marta qabul qilingan sana keyinchalik hech qachon rad etilmaydi, shuning uchun saqlangan ma'lumotni qayta o'qish (replay) xavfsiz.
Id<Tag> va NumId<Tag> (feature id)
Crate tayyor ID nomlarini bermaydi. OrderId, SessionId, UserId β bular sizning domeningiz, crate'niki emas: nomni ham, ko'rinishni ham siz tanlaysiz. Crate faqat ikkita mexanizm beradi:
| Mexanizm | Postgres ustuni | Qachon |
|---|---|---|
Id<Tag> |
UUID |
yangi jadvallar β sxemani o'zingiz boshqarasiz |
NumId<Tag, R> |
BIGINT |
mavjud BIGINT ustunlar, eski tizim ID'lari |
Yaratish tartibi β 3 qadam
use ;
// Qadam 1 β TAG'LAR. Butun loyiha uchun bitta modulda.
// Qadam 2 β ALIAS. Ko'rinish (UUID yoki BIGINT) aynan shu yerda tanlanadi.
pub type OrderId = ; // UUID
pub type SessionId = ; // UUID
pub type LegacyInvoiceId = ; // BIGINT
// Qadam 3 β ISHLATISH.
let a = now_v7; // v7 β vaqt bo'yicha tartiblangan, DB primary key uchun
let b = new_v4; // v4 β tasodifiy, yaratilish vaqtini oshkor qilmaydi
assert_ne!;
assert_eq!;
assert_eq!;
// BIGINT ID β manfiy legacy qiymatlar ham qabul qilinadi
let inv = parse.unwrap;
assert_eq!;
assert_eq!; // raqam UUID emas
1-qadam haqida. enum {} β uninhabited: instansiya yaratib bo'lmaydi, faqat compile-time belgisi (runtime'da hajmi nol). Tag'ni ikki joyda e'lon qilmang β Id<a::Order> va Id<b::Order> bir-biriga to'g'ri kelmaydigan turli tiplar.
2-qadam haqida. Session'ni raqamli qilmoqchimisiz? Faqat shu qatorni o'zgartiring β NumId<tag::Session, i64>. Crate bu qarorni siz uchun qilmaydi.
Nima uchun shunday. SessionId, OrderId β domen nomlari. Agar crate ularni o'zi e'lon qilsa, (a) use uz_types::prelude::* sizning nomlaringiz bilan to'qnashadi, (b) ko'rinish (UUID) sizga majburlanadi. Shuning uchun 0.20.0 dan boshlab crate faqat mexanizmni beradi.
Tip xavfsizligi β asosiy foyda:
use Id;
type OrderId = ;
type SessionId = ;
let s = now_v7;
cancel; // β compile error: expected Id<tag::Order>, found Id<tag::Session>
Xususiyatlari
Id<Tag>β istalgan RFC 9562 UUID'ni qabul qiladi (hyphenated, simple, braced, urn). Versiya cheklovi kerak bo'lsaversion()bilan tekshiring; nil UUID (0000β¦) ham o'tadi β muhim bo'lsais_nil().Id<Tag>JSON'da har doim string,NumId<Tag, R>β har doim integer. DB'da mos ravishdaUUIDvaBIGINT.- Ikkala tip ham
Copy,Eq,Ord,Hash,Send + SyncβTagqanday bo'lishidan qat'i nazar. uuidre-export qilinmagan:Uuidbilan bevosita ishlasangiz (from_uuid,version) uni o'zCargo.tomlingizga qo'shing.- Konversiya sirti crate'dagi boshqa tiplar bilan bir xil:
parse(),FromStr,TryFrom<&str>,TryFrom<String>vaFrom<T> for String. Ya'nifn ingest<T: TryFrom<String>>(β¦)kabi generic kodId<Tag>,NumId<Tag, R>va string tiplarining hammasi bilan ishlaydi.
NumId ning ichki ko'rinishi: u64 yoki i64
DB'dagi BIGINT β bu i64. u64 esa kengroq, ya'ni type system va DB bir xil narsani va'da qilmaydi. Farq faqat runtime'da chiqadi, shuning uchun ko'rinish R parametri bilan tanlanadi (default u64 β mavjud kod o'zgarmaydi):
NumId<Tag> (u64) |
NumId<Tag, i64> |
|
|---|---|---|
| Diapazon | 0..=u64::MAX |
i64::MIN..=i64::MAX |
Encode β BIGINT |
> i64::MAX β IdError::NumberTooLarge |
xato yo'li yo'q |
Decode β BIGINT |
manfiy β IdError::NumberNegative |
xato yo'li yo'q |
| Manfiy legacy ID | β | β |
use ;
type LegacyOrderId = ;
// u64 repr: `new`/`parse` kengroq β xato faqat query paytida chiqardi.
let too_big = new;
assert!;
// ...shuning uchun chegarani INPUT tomonida qo'ying, query paytida emas:
assert!;
assert!;
// Ko'rinishlar orasida konversiya har doim tekshiriladi
assert_eq!;
DB bilan ishlaganda i64 ko'rinishi runtime xatolarining butun sinfini yo'q qiladi β legacy BIGINT ustunlar uchun shuni tanlang. u64 faqat qiymat haqiqatan ham manfiy bo'lmasligi domen fakti bo'lganda mantiqli.
Sir tiplari: AccessToken, RefreshToken, ClientSecret
Sir tiplari tasodifan oshkor bo'lmasligi uchun tip darajasida cheklangan:
| Sir tiplari | |
|---|---|
Display ({}, .to_string()) |
β compile error |
Debug ({:?}) |
AccessToken([REDACTED]) |
as_str(), AsRef<str>, into_inner() |
β |
| Qiymatga kirish | faqat expose_secret() |
== |
constant-time (subtle) |
| serde | Deserialize β
; Serialize faqat serialize-secrets feature'da |
| sqlx | β (token DB'da saqlanmasligi kerak) |
zeroize feature |
Drop da xotira tozalanadi |
use ;
let token = parse.unwrap;
assert_eq!; // logga tushmaydi
assert_eq!; // yagona ochiq yo'l
assert_eq!;
assert!;
MAX_TOKEN_LEN (8 KiB) β mantiqiy chegara, xotira DoS'idan himoya emas: String bu tekshiruvga kelguncha allaqachon ajratilgan bo'ladi. Body-limit HTTP qatlamida turishi kerak.
Xatolar bilan ishlash
Har bir parse() o'zining aniq error tipini qaytaradi. Umumiy TypeError β ? operatori orqali avtomatik yig'iladigan aggregate:
use ;
// Aniq tip β ikki holat uchun ikki qatorli match
match parse
// Application kodda `?` TypeError ga o'tadi
assert!;
Modulga xos leaf error tiplari (PassportError, PinflError va boshqalar)
std::error::Error, Copy, Eq va #[non_exhaustive]. Ularni yig'uvchi
TypeError ham std::error::Error, Clone, Eq va #[non_exhaustive], ammo
Copy emas; uning variantlari #[error(transparent)], ya'ni xabar ichki
xatonikidir.
serde integratsiyasi
features = ["serde"]. Har tip JSON'da bitta shaklga ega:
| Tip | JSON |
|---|---|
Passport, Pinfl, PhoneNumber, EmailAddress |
"AA1234567" (normalizatsiya qilingan string) |
BirthDate |
"1990-05-15" |
Id<Tag> |
"9b7e597e-893e-4e11-92cf-f4e7d4f923b1" (bincode/postcard'da 16 bayt) |
NumId<Tag, R> |
42 / -1 (faqat integer; "42" string qabul qilinmaydi) |
AccessToken va boshqa sirlar |
Deserialize β
; Serialize faqat serialize-secrets |
Deserializatsiya validatsiyadan o'tadi β noto'g'ri JSON Err beradi, #[derive(Deserialize)] kabi smart constructor chetlab o'tilmaydi:
#
serde dependency'si derive feature'siz ulanadi β proc-macro kompilyatsiyasi kerak emas.
sqlx integratsiyasi
SQLx 0.9 uchun features = ["sqlx-0_9-postgres"] (yoki faqat sqlx-0_9 +
o'zingizning driver'ingiz). SQLx 0.8 uchun mos ravishda sqlx-0_8-postgres yoki
sqlx-0_8 tanlanadi. Ustun tiplari:
| Tip | Postgres ustuni |
|---|---|
Passport, Pinfl, PhoneNumber, EmailAddress |
TEXT / VARCHAR |
BirthDate |
DATE |
Id<Tag> |
UUID |
NumId<Tag, R> |
BIGINT |
Decode ham parse() orqali o'tadi: DB'dagi buzuq yozuv try_get da xato beradi, jimgina ichkariga kirmaydi.
NumId<Tag, u64> overflow'ida SQLx 0.9 Query::try_bind() aniq IdErrorni
qaytaradi; oddiy bind() uni ichkarida matnga aylantirib, executionda tashqi
sqlx::Error::Encodeni beradi. Leaf kerak bo'lsa try_bind() yoki input chegarasida
try_new_db_safe() ishlating.
use *;
// query_as! da maxsus tip uchun ustun override sintaksisi: `ustun AS "ustun: Tip"`
let row = query_as!
.fetch_one
.await?;
// bind β Encode
query
.bind
.bind
.execute
.await?;
// Vec<T> β PgHasArrayType (sqlx-0_9-postgres)
let passports: = vec!;
query.bind;
Qaysi sqlx liniyasini tanlash
Crate ikkala amaldagi SQLx minor liniyasini qo'llab-quvvatlaydi. Yagona farq β
Database::ArgumentBuffer (0.8 da lifetime'li GAT, 0.9 da lifetime'siz); qolgan sirt
(Type, Encode, Decode, PgHasArrayType::array_compatible, Query::try_bind)
bir xil va ikkalasi ham jonli PostgreSQL 16 da tekshiriladi.
| Servisingiz | Feature | rustc |
|---|---|---|
| SQLx 0.9 da | sqlx-0_9-postgres |
1.94+ (qat'iy) |
| SQLx 0.8 da | sqlx-0_8-postgres |
1.85+ (lockfile'ga bog'liq β quyiga qarang) |
# SQLx 0.8 da qolgan servis β qo'lda `String`/`Uuid`/`i64` map qilish shart emas.
= { = "0.26", = false, = ["date", "id", "sqlx-0_8-postgres"] }
SQLx 0.8 o'z rust-versionini e'lon qilmaydi, lekin uning tranzitiv url β idna β
icu_* zanjirining eng yangi versiyalari 1.86β1.88 talab qiladi. Cargo 1.85+ ning
MSRV-aware resolver'i yangi lockfile yaratganda mos (eskiroq) versiyalarni o'zi
tanlaydi, shuning uchun 1.85 da ishlaydi β buni CI cargo generate-lockfile bilan
takrorlab tekshiradi. Mavjud lockfile'ingiz yangiroq toolchain bilan yaratilgan bo'lsa,
cargo generate-lockfile ni 1.85 bilan qayta ishga tushiring yoki amaliy polni ~1.88
deb hisoblang.
sqlx_0_8::Type va sqlx_0_9::Type β turli crate'lardagi turli trait'lar, shuning
uchun ikkala feature birga yoqilsa ham kompilyatsiya buziladi emas (dependency grafida
feature unification bo'lsa ham). Ammo bu ikkita sqlx daraxtini tortadi β amalda
bittasini tanlang.
sqlx-*-postgres string newtype'larning ichki String qoidalarini massivlarga ham
delegatsiya qiladi: TEXT[] va VARCHAR[] Vec<Passport> kabi decode qilinadi,
VARCHAR ustunidagi array_agg(...) natijasi olinadi va Vec<T>ni
= ANY($1)ga bind qilish ishlaydi. Bular PostgreSQL 16 service'ida jonli tekshiriladi:
DATABASE_URL=postgres://postgres:postgres@localhost:5432/postgres
DATABASE_URL=postgres://postgres:postgres@localhost:5432/postgres
Oddiy cargo test --all-features jonli testlarni kompilyatsiya qiladi, ammo ular
#[ignore]; just ci ham DB service talab qilmaydi. GitHub CI esa live-postgres
jobini ikkala sqlx liniyasi uchun matritsa bilan bajaradi.
Migratsiya eslatmasi: eski tizimdan kelgan DB'da parse() strukturasiga mos
kelmaydigan yozuvlar (masalan, 13 raqamli PINFL) bo'lsa, ular SELECTda xato beradi β
migratsiyadan oldin ma'lumotni tozalang. parse_strict darajasi (checksum va joriy
registry) replay paytida talab qilinmaydi. Repozitoriydagi sintetik testlar va ixtiyoriy
maxfiy PINFL sample auditi iste'molchining haqiqiy legacy ma'lumotlari toza ekanini
isbotlamaydi.
Production joriy etish
Yangilashdan oldin iste'molchi servisda quyidagilarni tekshiring:
- Asosiy crate uchun
rustc >= 1.85. SQLx uchun servisingiz qaysi liniyada bo'lsa, shu feature'ni tanlang:sqlx-0_9-postgres(rustc 1.94+ qat'iy) yokisqlx-0_8-postgres(1.94 poli yo'q; amaliy pol lockfile'ingizga bog'liq β MSRV bo'limiga qarang). Ikkalasi ham bir xil trait sirtini beradi va bir xil jonli PostgreSQL suite'idan o'tadi. cargo tree -dbilan bitta sqlx liniyasi tortilganini tasdiqlang. Ikkala feature yoqilgan bo'lsa build buzilmaydi, lekin ikkita sqlx daraxti kiradi β odatda bu kutilmagan holat.sqlx-0_8bilancargo auditRUSTSEC-2023-0071 (rsa, Marvin Attack) ni ko'rsatadi.rsasqlx 0.8 ning ixtiyoriy MySQL drayveridanCargo.lockga tushadi;cargo auditlockfile'ni o'qiydi va feature'larni ko'rmaydi. Biz faqatpostgresdrayverini yoqamiz, shuning uchunrsahech qanday feature yoki target'da kompilyatsiya qilinmaydi β bunicargo tree --target all -i rsa --all-featuresbilan o'zingiz tasdiqlang (natija bo'sh bo'lishi kerak) va shundan keyingina audit siyosatingizda e'tiborsiz qoldiring. sqlx 0.9 da bu yozuv yo'q.- Yangilangan
Cargo.lockni commit qiling; deploydan oldin legacy jadvallar va eventlarda strukturaviy invalid qiymat,NULL,TEXT[]/VARCHAR[]hamda ID chegaralarini audit qiling. - Email normalizatsiyasi local-partni ham lowercase qiladi: unique indeks yoki merge oldidan lowercase collision'larni tekshiring.
- Yosh biznes qoidasini
BirthDate::age_at(local_today)bilan, servisning mahalliy sanasini aniq uzatib hisoblang. - PostgreSQL
BIGINTuchun odatdaNumId<Tag, i64>ni tanlang.u64ishlatilsai64::MAXchegarasini inputda tekshiring; JavaScript DTO'da2^53dan katta ID'ni string sifatida yuboring. - Nil UUID taqiqlanishi kerak bo'lsa, uni crate parseridan tashqarida consumer biznes qoidasi sifatida rad eting.
- Sir tiplarining
MAX_TOKEN_LENchegarasi xotiraga allaqachon olingan body'ni himoya qilmaydi; HTTP/body limitini framework darajasida oldindan qo'ying. - DB/Kafka/Serde replay uchun
parse(), joriy foydalanuvchi inputi uchunparse_strict()ishlating va disposable PostgreSQLdajust postgres-testni o'tkazing.
Cheklovlar
| Tip | Cheklov |
|---|---|
Passport |
Faqat format. Seriya amaldagi ro'yxatga kiradimi β tekshirilmaydi. |
Passport / Pinfl |
Debug / Display loglarda to'liq qiymatni chiqaradi β maskalash iste'molchi zimmasida. |
Pinfl |
parse() faqat 14 ta ASCII raqam. Checksum, jins/asr va to'liq Gregorian sana β parse_strict() yoki query metodlar. Haqiqiy shaxsga tegishliligini faqat davlat xizmati (my.gov.uz va h.k.) tasdiqlaydi. |
PhoneNumber |
9 raqamli mahalliy shakl (90 123 45 67) qabul qilinmaydi β 998 bilan yuboring. Exact kod slice'lari crate ichida; eskirsa parse() ta'sirlanmaydi, is_*() / parse_strict() ta'sirlanadi. |
EmailAddress |
Faqat ASCII. IDN (unicode domenlar), quoted local-part ("a b"@x.com) va IP-literal (a@[1.2.3.4]) qabul qilinmaydi. Local-part ham lowercase qilinadi. |
BirthDate |
parse()/age() tizim soatiga (UTC) tayanadi; testlarda *_at() variantlarini ishlating. |
NumId<Tag> |
u64 repr: i64::MAX dan katta qiymat Encode da, DB'dagi manfiy qiymat Decode da xato beradi β ya'ni query paytida. Chegarani parse_db_safe()/try_new_db_safe() bilan input tomoniga qo'ying yoki NumId<Tag, i64> ishlating (u yerda xato yo'li umuman yo'q). 2^53 dan katta ID JSON orqali JS client'ga borsa aniqligini yo'qotadi. |
| Sir tiplari | zeroize β "best effort": String realloc/clone nusxalari va HTTP/serde buferlari tozalanmaydi. |
MSRV va semver
- MSRV: Rust 1.85 (edition 2024). MSRV ko'tarilishi minor reliz hisoblanadi.
sqlx-0_9/sqlx-0_9-postgresRust 1.94+ talab qiladi β busqlx 0.9ning o'z MSRV'i, undan qutulib bo'lmaydi.sqlx-0_8/sqlx-0_8-postgresda 1.94 poli yo'q. SQLx 0.8rust-versione'lon qilmaydi; amaliy pol tranzitivicu_*/idna_adapterdan keladi. MSRV-aware resolve bilan 1.85, committed eng yangi versiyalar bilan ~1.88.- Cargo per-feature MSRV'ni qo'llab-quvvatlamaydi, shuning uchun
Cargo.tomldagirust-versioneng past umumiy qiymat β 1.85. CI uchta polni alohida tekshiradi: 1.85 sqlx'siz, 1.85 + sqlx 0.8 (qayta resolve bilan), 1.94 + barcha feature. - MSRV kutubxona iste'molchisi uchun
cargo checkbilan o'lchanadi: dev-dependency'lar (criterionβ 1.86, sqlx 0.9 dev-dep β 1.94) downstreamga kirmaydi. Shu sabab repo ichidagicargo test(jumladanpostgres-test-08) 1.94 talab qiladi β bu kutubxona iste'molchisiga taalluqli emas.cargo benchuchun 1.86+ kerak. - Barcha public enum'lar
#[non_exhaustive]βmatchda_tarmog'ini qoldiring. - Public konstantalar slice/
RangeInclusiveβ yangi kod qo'shilishi breaking emas. - Feature nomlari 1.0 gacha qulflangan:
date,id,serde,sqlx-0_8,sqlx-0_8-postgres,sqlx-0_9,sqlx-0_9-postgres,zeroize,serialize-secrets. - Breaking o'zgarishlar CHANGELOG da migratsiya jadvali bilan beriladi.
Rivojlantirish
Talab: just, cargo-hack, cargo-audit, cargo-machete, cargo-semver-checks.
DATABASE_URL=postgres://postgres:postgres@localhost:5432/postgres
DATABASE_URL=postgres://postgres:postgres@localhost:5432/postgres
just ci β PostgreSQL service talab qilmaydigan CI suite'i; publish-check unga
tayanadi. Jonli DB qatlami CI'da va lokal ishda alohida postgres-test*. Alohida qismlar:
| Recipe | Nima qiladi |
|---|---|
just features |
cargo hack β powerset + har feature alohida test |
just msrv |
1.85 (sqlx'siz) va 1.94 (--all-features) pollari |
just semver |
tanlangan versiya bump'i o'zgarishlarni qoplaydimi |
just semver-detail |
aynan nima breaking ekanini ko'rsatadi β CHANGELOG yozishdan oldin |
just audit |
cargo audit (CVE) + cargo machete (ishlatilmagan dep) β tarmoq kerak |
just bench |
criterion benchmark (benches/parse.rs) β Rust 1.86+ kerak |
just postgres-test |
PostgreSQL 16 da scalar, NULL, massiv va xato roundtrip'lari (sqlx 0.9) β Rust 1.94 |
just postgres-test-08 |
Xuddi shu suite sqlx 0.8 kod yo'li ustida (toolchain 1.94 β dev-dep'lar) |
just msrv-sqlx-08 |
sqlx 0.8 ning Rust 1.85 da resolve bo'lishi β lockfile qayta yaratiladi va tiklanadi |
just check warm cache bilan tez; birinchi dependency yuklanishi tarmoq talab qilishi mumkin.
audit va semver ci da turadi.
Justfile RUSTFLAGS=-D warnings ni CI bilan bir xil qilib eksport qiladi β shuning
uchun just test va oddiy cargo test orasida almashganda qayta build bo'ladi.
Testlar: unit (modul ichida) + integration (tests/serde.rs, tests/sqlx_bounds.rs,
tests/sqlx_postgres.rs va tests/sqlx_postgres_0_8.rs β tanasi
tests/common/postgres_suite.rs da, tests/sqlx_version_parity.rs,
tests/pinfl_dataset.rs, tests/compile_fail.rs) + property-based.
tests/props.rs to'rtta string_newtype!
tipini \\PC{0,64} generatorida panic qilmaslik va muvaffaqiyatli parsening
idempotentligi bo'yicha tekshiradi. tests/sqlx_bounds.rs SQLx trait'larini
DB-siz qulflaydi va buni har ikkala sqlx liniyasi uchun alohida modulda qiladi;
tests/sqlx_version_parity.rs ikkala liniya bir xil tip nomi va compatibility
natijasini berishini isbotlaydi; ignored jonli suite esa just postgres-test /
just postgres-test-08 orqali PostgreSQL 16da haqiqiy encode/decode/query
yo'llarini tekshiradi.
README src/lib.rs orqali crate hujjatiga date va id feature'lari yoqilganda
qo'shiladi. cargo test --all-features --doc oddiy rust bloklarini bajaradi va
rust,compile_fail blokining kompilyatsiya bo'lmasligini tekshiradi. SQLx bo'limidagi
rust,ignore blok esa pool va iste'molchi tiplari kontekstini ko'rsatadigan namuna:
u doctest sifatida kompilyatsiya qilinmaydi.
Litsenziya
MIT yoki Apache-2.0 β o'zingizga qulayini tanlang.