scirs2-cluster 0.4.2

Clustering algorithms module for SciRS2 (scirs2-cluster)
Documentation
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
//! Quantum-inspired clustering algorithms
//!
//! This module provides implementations of quantum-inspired clustering algorithms
//! that leverage quantum computing principles such as superposition, entanglement,
//! and quantum annealing to potentially find better local optima than classical methods.

use scirs2_core::ndarray::{Array1, Array2, ArrayView1, ArrayView2, Zip};
use scirs2_core::numeric::{Float, FromPrimitive, Zero};
use scirs2_core::random::{Rng, SeedableRng};
use serde::{Deserialize, Serialize};
use std::fmt::Debug;

use crate::error::{ClusteringError, Result};
use crate::vq::euclidean_distance;

/// Configuration for quantum-inspired clustering algorithms
#[derive(Debug, Clone, Serialize, Deserialize)]
pub struct QuantumConfig {
    /// Number of quantum states (superposition states)
    pub n_quantum_states: usize,
    /// Quantum decoherence factor (0.0 to 1.0)
    pub decoherence_factor: f64,
    /// Number of quantum iterations
    pub quantum_iterations: usize,
    /// Entanglement strength between quantum states
    pub entanglement_strength: f64,
    /// Measurement probability threshold
    pub measurement_threshold: f64,
    /// Temperature parameter for quantum annealing
    pub temperature: f64,
    /// Cooling rate for simulated quantum annealing
    pub cooling_rate: f64,
}

impl Default for QuantumConfig {
    fn default() -> Self {
        Self {
            n_quantum_states: 8,
            decoherence_factor: 0.95,
            quantum_iterations: 50,
            entanglement_strength: 0.3,
            measurement_threshold: 0.1,
            temperature: 1.0,
            cooling_rate: 0.95,
        }
    }
}

/// Quantum-inspired K-means clustering algorithm
///
/// This algorithm uses quantum superposition principles to maintain multiple
/// possible cluster assignments simultaneously, potentially finding better
/// local optima than classical K-means.
pub struct QuantumKMeans<F: Float> {
    config: QuantumConfig,
    n_clusters: usize,
    quantum_centroids: Option<Array2<F>>,
    quantum_amplitudes: Option<Array2<F>>,
    classical_centroids: Option<Array2<F>>,
    quantum_states: Vec<QuantumState<F>>,
    initialized: bool,
}

/// Represents a quantum state in the clustering algorithm
#[derive(Debug, Clone)]
pub struct QuantumState<F: Float> {
    /// Amplitude of this quantum state
    amplitude: F,
    /// Phase of this quantum state
    phase: F,
    /// Cluster assignment probabilities
    cluster_probabilities: Array1<F>,
}

impl<F: Float + FromPrimitive + Debug> QuantumKMeans<F> {
    /// Create a new quantum K-means instance
    pub fn new(nclusters: usize, config: QuantumConfig) -> Self {
        Self {
            config,
            n_clusters: nclusters,
            quantum_centroids: None,
            quantum_amplitudes: None,
            classical_centroids: None,
            quantum_states: Vec::new(),
            initialized: false,
        }
    }

    /// Initialize quantum states and centroids
    pub fn fit(&mut self, data: ArrayView2<F>) -> Result<()> {
        let (n_samples, n_features) = data.dim();

        if n_samples == 0 || n_features == 0 {
            return Err(ClusteringError::InvalidInput(
                "Data cannot be empty".to_string(),
            ));
        }

        // Initialize quantum centroids with superposition
        let mut quantum_centroids =
            Array2::zeros((self.config.n_quantum_states * self.n_clusters, n_features));
        let mut quantum_amplitudes = Array2::zeros((self.config.n_quantum_states, self.n_clusters));

        // Initialize classical centroids using K-means++
        let mut classical_centroids = Array2::zeros((self.n_clusters, n_features));
        self.initialize_classical_centroids(&mut classical_centroids, data)?;

        // Create quantum superposition of centroids
        for quantum_state in 0..self.config.n_quantum_states {
            for cluster in 0..self.n_clusters {
                let idx = quantum_state * self.n_clusters + cluster;

                // Add quantum noise to classical centroids
                let noise_scale = F::from(0.1).expect("Failed to convert constant to float");
                for feature in 0..n_features {
                    let noise = self.quantum_noise() * noise_scale;
                    quantum_centroids[[idx, feature]] =
                        classical_centroids[[cluster, feature]] + noise;
                }

                // Initialize quantum amplitudes with equal superposition
                quantum_amplitudes[[quantum_state, cluster]] =
                    F::from(1.0 / (self.config.n_quantum_states as f64).sqrt())
                        .expect("Operation failed");
            }
        }

        // Initialize quantum states for each data point
        self.quantum_states = Vec::with_capacity(n_samples);
        for _ in 0..n_samples {
            let amplitude = F::from(1.0 / (n_samples as f64).sqrt()).expect("Operation failed");
            let phase = F::zero();
            let cluster_probabilities = Array1::from_elem(
                self.n_clusters,
                F::from(1.0 / self.n_clusters as f64).expect("Failed to convert to float"),
            );

            self.quantum_states.push(QuantumState {
                amplitude,
                phase,
                cluster_probabilities,
            });
        }

        self.quantum_centroids = Some(quantum_centroids);
        self.quantum_amplitudes = Some(quantum_amplitudes);
        self.classical_centroids = Some(classical_centroids);
        self.initialized = true;

        // Run quantum optimization
        self.quantum_optimization(data)?;

        Ok(())
    }

    /// Initialize classical centroids using K-means++
    fn initialize_classical_centroids(
        &self,
        centroids: &mut Array2<F>,
        data: ArrayView2<F>,
    ) -> Result<()> {
        let n_samples = data.nrows();

        // Choose first centroid randomly
        centroids.row_mut(0).assign(&data.row(0));

        // Choose remaining centroids using K-means++
        for i in 1..self.n_clusters {
            let mut distances = Array1::zeros(n_samples);
            let mut total_distance = F::zero();

            for j in 0..n_samples {
                let mut min_dist = F::infinity();
                for k in 0..i {
                    let dist = euclidean_distance(data.row(j), centroids.row(k));
                    if dist < min_dist {
                        min_dist = dist;
                    }
                }
                distances[j] = min_dist * min_dist;
                total_distance = total_distance + distances[j];
            }

            // Select next centroid probabilistically
            let target =
                total_distance * F::from(0.5).expect("Failed to convert constant to float");
            let mut cumsum = F::zero();
            for j in 0..n_samples {
                cumsum = cumsum + distances[j];
                if cumsum >= target {
                    centroids.row_mut(i).assign(&data.row(j));
                    break;
                }
            }
        }

        Ok(())
    }

    /// Generate quantum noise for superposition
    fn quantum_noise(&self) -> F {
        // Simplified quantum noise generation
        let mut rng = scirs2_core::random::thread_rng();
        F::from(rng.random_range(-1.0..1.0)).expect("Operation failed")
    }

    /// Perform quantum optimization iterations
    fn quantum_optimization(&mut self, data: ArrayView2<F>) -> Result<()> {
        let mut temperature = F::from(self.config.temperature).expect("Failed to convert to float");
        let cooling_rate = F::from(self.config.cooling_rate).expect("Failed to convert to float");

        for iteration in 0..self.config.quantum_iterations {
            // Quantum evolution step
            self.quantum_evolution_step(data)?;

            // Entanglement operation
            self.apply_entanglement()?;

            // Measurement and decoherence
            self.measure_and_decohere(temperature)?;

            // Cool down temperature for quantum annealing
            temperature = temperature * cooling_rate;

            // Update classical centroids based on quantum measurements
            if iteration % 10 == 0 {
                self.update_classical_centroids(data)?;
            }
        }

        Ok(())
    }

    /// Quantum evolution step - evolve quantum states
    fn quantum_evolution_step(&mut self, data: ArrayView2<F>) -> Result<()> {
        let quantum_centroids = self.quantum_centroids.as_ref().expect("Operation failed");
        let quantum_amplitudes = self.quantum_amplitudes.as_ref().expect("Operation failed");

        for (point_idx, point) in data.rows().into_iter().enumerate() {
            let quantum_state = &mut self.quantum_states[point_idx];

            // Calculate quantum distances to all quantum centroids
            for cluster in 0..self.n_clusters {
                let mut total_amplitude = F::zero();

                for quantum_idx in 0..self.config.n_quantum_states {
                    let centroid_idx = quantum_idx * self.n_clusters + cluster;
                    let centroid = quantum_centroids.row(centroid_idx);
                    let distance = euclidean_distance(point, centroid);

                    // Quantum amplitude contribution
                    let amplitude = quantum_amplitudes[[quantum_idx, cluster]];
                    let quantum_weight = amplitude
                        * F::from((-distance.to_f64().expect("Failed to convert to float")).exp())
                            .expect("Operation failed");
                    total_amplitude = total_amplitude + quantum_weight;
                }

                quantum_state.cluster_probabilities[cluster] = total_amplitude;
            }

            // Normalize probabilities
            let sum: F = quantum_state.cluster_probabilities.sum();
            if sum > F::zero() {
                quantum_state
                    .cluster_probabilities
                    .mapv_inplace(|x| x / sum);
            }
        }

        Ok(())
    }

    /// Apply quantum entanglement between states
    fn apply_entanglement(&mut self) -> Result<()> {
        let entanglement =
            F::from(self.config.entanglement_strength).expect("Failed to convert to float");

        // Simple entanglement: correlate neighboring quantum states
        for i in 0..(self.quantum_states.len() - 1) {
            let (left, right) = self.quantum_states.split_at_mut(i + 1);
            let state_i = &mut left[i];
            let state_j = &mut right[0];

            // Entangle cluster probabilities
            for cluster in 0..self.n_clusters {
                let prob_i = state_i.cluster_probabilities[cluster];
                let prob_j = state_j.cluster_probabilities[cluster];

                let entangled_i = prob_i + entanglement * (prob_j - prob_i);
                let entangled_j = prob_j + entanglement * (prob_i - prob_j);

                state_i.cluster_probabilities[cluster] = entangled_i;
                state_j.cluster_probabilities[cluster] = entangled_j;
            }

            // Normalize after entanglement
            let sum_i: F = state_i.cluster_probabilities.sum();
            let sum_j: F = state_j.cluster_probabilities.sum();

            if sum_i > F::zero() {
                state_i.cluster_probabilities.mapv_inplace(|x| x / sum_i);
            }
            if sum_j > F::zero() {
                state_j.cluster_probabilities.mapv_inplace(|x| x / sum_j);
            }
        }

        Ok(())
    }

    /// Measure quantum states and apply decoherence
    fn measure_and_decohere(&mut self, temperature: F) -> Result<()> {
        let decoherence =
            F::from(self.config.decoherence_factor).expect("Failed to convert to float");
        let threshold =
            F::from(self.config.measurement_threshold).expect("Failed to convert to float");
        let quantum_noise = self.quantum_noise();

        for quantum_state in &mut self.quantum_states {
            // Apply quantum decoherence
            quantum_state.amplitude = quantum_state.amplitude * decoherence;

            // Thermal noise based on temperature
            let thermal_noise = temperature
                * quantum_noise
                * F::from(0.01).expect("Failed to convert constant to float");
            quantum_state.phase = quantum_state.phase + thermal_noise;

            // Measurement collapse - if probability is high enough, collapse to classical state
            for cluster in 0..self.n_clusters {
                if quantum_state.cluster_probabilities[cluster] > threshold {
                    // Partial collapse - increase probability of measured state
                    quantum_state.cluster_probabilities[cluster] = quantum_state
                        .cluster_probabilities[cluster]
                        * F::from(1.1).expect("Failed to convert constant to float");
                }
            }

            // Renormalize after measurement
            let sum: F = quantum_state.cluster_probabilities.sum();
            if sum > F::zero() {
                quantum_state
                    .cluster_probabilities
                    .mapv_inplace(|x| x / sum);
            }
        }

        Ok(())
    }

    /// Update classical centroids based on quantum measurements
    fn update_classical_centroids(&mut self, data: ArrayView2<F>) -> Result<()> {
        let classical_centroids = self.classical_centroids.as_mut().expect("Operation failed");
        classical_centroids.fill(F::zero());

        let mut cluster_weights = Array1::zeros(self.n_clusters);

        // Weighted update based on quantum probabilities
        for (point_idx, point) in data.rows().into_iter().enumerate() {
            let quantum_state = &self.quantum_states[point_idx];

            for cluster in 0..self.n_clusters {
                let weight = quantum_state.cluster_probabilities[cluster];
                cluster_weights[cluster] = cluster_weights[cluster] + weight;

                // Add weighted contribution to centroid
                Zip::from(classical_centroids.row_mut(cluster))
                    .and(point)
                    .for_each(|centroid_val, &point_val| {
                        *centroid_val = *centroid_val + weight * point_val;
                    });
            }
        }

        // Normalize centroids by weights
        for cluster in 0..self.n_clusters {
            if cluster_weights[cluster] > F::zero() {
                let mut row = classical_centroids.row_mut(cluster);
                row.mapv_inplace(|x| x / cluster_weights[cluster]);
            }
        }

        Ok(())
    }

    /// Predict cluster assignments using quantum probabilities
    pub fn predict(&self, data: ArrayView2<F>) -> Result<Array1<usize>> {
        if !self.initialized {
            return Err(ClusteringError::InvalidInput(
                "Model must be fitted before prediction".to_string(),
            ));
        }

        let classical_centroids = self.classical_centroids.as_ref().expect("Operation failed");
        let n_samples = data.nrows();
        let mut labels = Array1::zeros(n_samples);

        for (i, point) in data.rows().into_iter().enumerate() {
            let mut min_distance = F::infinity();
            let mut best_cluster = 0;

            for cluster in 0..self.n_clusters {
                let distance = euclidean_distance(point, classical_centroids.row(cluster));
                if distance < min_distance {
                    min_distance = distance;
                    best_cluster = cluster;
                }
            }

            labels[i] = best_cluster;
        }

        Ok(labels)
    }

    /// Get the final classical centroids
    pub fn cluster_centers(&self) -> Option<&Array2<F>> {
        self.classical_centroids.as_ref()
    }

    /// Get quantum state information for analysis
    pub fn quantum_states(&self) -> &[QuantumState<F>] {
        &self.quantum_states
    }
}

/// Convenience function to perform quantum K-means clustering
pub fn quantum_kmeans<F: Float + FromPrimitive + Debug>(
    data: ArrayView2<F>,
    n_clusters: usize,
    config: Option<QuantumConfig>,
) -> Result<(Array2<F>, Array1<usize>)> {
    let config = config.unwrap_or_default();
    let mut clusterer = QuantumKMeans::new(n_clusters, config);
    clusterer.fit(data)?;

    let centroids = clusterer
        .cluster_centers()
        .expect("Operation failed")
        .clone();
    let labels = clusterer.predict(data)?;

    Ok((centroids, labels))
}

#[cfg(test)]
mod tests {
    use super::*;
    use scirs2_core::ndarray::Array2;

    #[test]
    fn test_quantum_config_default() {
        let config = QuantumConfig::default();
        assert_eq!(config.n_quantum_states, 8);
        assert_eq!(config.quantum_iterations, 50);
        assert!((config.decoherence_factor - 0.95).abs() < 1e-10);
    }

    #[test]
    fn test_quantum_kmeans_creation() {
        let config = QuantumConfig::default();
        let clusterer = QuantumKMeans::<f64>::new(3, config);
        assert_eq!(clusterer.n_clusters, 3);
        assert!(!clusterer.initialized);
    }

    #[test]
    fn test_quantum_kmeans_simple() {
        let data = Array2::from_shape_vec(
            (6, 2),
            vec![0.0, 0.0, 1.0, 1.0, 0.0, 1.0, 1.0, 0.0, 5.0, 5.0, 6.0, 6.0],
        )
        .expect("Operation failed");
        let config = QuantumConfig {
            quantum_iterations: 10,
            ..Default::default()
        };

        let result = quantum_kmeans(data.view(), 2, Some(config));
        assert!(result.is_ok());

        let (centroids, labels) = result.expect("Operation failed");
        assert_eq!(centroids.nrows(), 2);
        assert_eq!(centroids.ncols(), 2);
        assert_eq!(labels.len(), 6);
    }

    #[test]
    fn test_quantum_state() {
        let amplitude = 0.5f64;
        let phase = 0.0f64;
        let cluster_probs = Array1::from_vec(vec![0.3, 0.7]);

        let state = QuantumState {
            amplitude,
            phase,
            cluster_probabilities: cluster_probs,
        };

        assert!((state.amplitude - 0.5).abs() < 1e-10);
        assert_eq!(state.cluster_probabilities.len(), 2);
    }

    #[test]
    fn test_quantum_noise_generation() {
        let config = QuantumConfig::default();
        let clusterer = QuantumKMeans::<f64>::new(2, config);

        let noise = clusterer.quantum_noise();
        assert!(noise >= -1.0 && noise <= 1.0);
    }
}