scirs2-cluster 0.4.1

Clustering algorithms module for SciRS2 (scirs2-cluster)
Documentation
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
//! Variational Bayes Gaussian Mixture Model (VB-GMM).
//!
//! Implements the variational inference algorithm for a Bayesian GMM following
//! Bishop (2006), Chapter 10.  The prior is a Dirichlet-Normal-Wishart:
//!
//! - π ~ Dir(α₀ 1_K)
//! - μ_k, Λ_k ~ NW(m₀, β₀, ν₀, W₀)
//!
//! The variational distribution factorises over z (assignments), π, μ, Λ.
//!
//! # References
//!
//! - Bishop, C. M. (2006). *Pattern Recognition and Machine Learning*.
//!   Chapter 10: Approximate Inference.
//!
//! # Example
//!
//! ```rust
//! use scirs2_cluster::bayesian_clustering::gaussian_mixture_bayes::{
//!     VBGMMConfig, vbgmm_fit,
//! };
//!
//! let data = vec![
//!     vec![1.0_f64, 2.0], vec![1.1, 1.9], vec![0.9, 2.1],
//!     vec![5.0, 5.0],     vec![5.1, 4.9], vec![4.9, 5.1],
//! ];
//! let config = VBGMMConfig::default_for_data(&data, 3);
//! let state = vbgmm_fit(&data, &config).expect("vbgmm fit");
//! assert_eq!(state.r.len(), 6);
//! ```

use std::f64::consts::PI;

use crate::error::{ClusteringError, Result};

// ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
// Configuration
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

/// Configuration for the Variational Bayes GMM.
#[allow(non_snake_case)]
#[derive(Debug, Clone)]
pub struct VBGMMConfig {
    /// Number of mixture components K.
    pub n_components: usize,
    /// Maximum number of VB iterations.
    pub max_iter: usize,
    /// Convergence tolerance on the ELBO.
    pub tol: f64,
    /// Dirichlet prior concentration α₀.
    pub alpha0: f64,
    /// Normal-Wishart prior strength β₀.
    pub beta0: f64,
    /// Wishart degrees of freedom ν₀ (must be > D - 1).
    pub nu0: f64,
    /// Prior mean m₀ (length D).
    pub m0: Vec<f64>,
    /// Wishart scale matrix W₀ (D×D).
    pub W0: Vec<Vec<f64>>,
}

impl VBGMMConfig {
    /// Construct default config from data statistics.
    pub fn default_for_data(data: &[Vec<f64>], n_components: usize) -> Self {
        let d = if data.is_empty() { 1 } else { data[0].len() };
        let n = data.len() as f64;

        // Data mean
        let mut m0 = vec![0.0f64; d];
        for row in data {
            for (j, &v) in row.iter().enumerate() {
                if j < d {
                    m0[j] += v;
                }
            }
        }
        for v in m0.iter_mut() {
            *v /= n.max(1.0);
        }

        // W0 = I / D (scale roughly to data)
        let w0: Vec<Vec<f64>> = (0..d)
            .map(|i| {
                let mut row = vec![0.0; d];
                row[i] = 1.0 / d as f64;
                row
            })
            .collect();

        Self {
            n_components,
            max_iter: 200,
            tol: 1e-6,
            alpha0: 1e-3,
            beta0: 1e-3,
            nu0: d as f64 + 1.0,
            m0,
            W0: w0,
        }
    }
}

// ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
// Variational parameters
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

/// Variational parameters for the VB-GMM.
#[allow(non_snake_case)]
#[derive(Debug, Clone)]
pub struct VBParams {
    /// Dirichlet variational parameters α_k (length K).
    pub alpha: Vec<f64>,
    /// Normal precision weights β_k (length K).
    pub beta: Vec<f64>,
    /// Wishart degrees of freedom ν_k (length K).
    pub nu: Vec<f64>,
    /// Variational mean m_k (K×D).
    pub m: Vec<Vec<f64>>,
    /// Wishart scale matrix W_k (K×D×D).
    pub W: Vec<Vec<Vec<f64>>>,
}

// ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
// Result
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

/// Result of VB-GMM fitting.
#[derive(Debug, Clone)]
pub struct VBGMMState {
    /// Responsibilities r_{nk} (N×K).
    pub r: Vec<Vec<f64>>,
    /// Final variational parameters.
    pub params: VBParams,
    /// ELBO trajectory (one value per iteration).
    pub lower_bound: Vec<f64>,
}

impl VBGMMState {
    /// Predict hard cluster assignments (argmax of responsibilities).
    pub fn predict(&self) -> Vec<usize> {
        self.r
            .iter()
            .map(|row| {
                row.iter()
                    .enumerate()
                    .max_by(|(_, a), (_, b)| a.partial_cmp(b).unwrap_or(std::cmp::Ordering::Equal))
                    .map(|(k, _)| k)
                    .unwrap_or(0)
            })
            .collect()
    }
}

// ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
// Linear-algebra helpers
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

/// Cholesky of D×D SPD matrix; returns lower-triangular L.
fn cholesky(a: &[Vec<f64>]) -> Vec<Vec<f64>> {
    let n = a.len();
    let mut l = vec![vec![0.0f64; n]; n];
    for i in 0..n {
        for j in 0..=i {
            let mut s = a[i][j];
            for k in 0..j {
                s -= l[i][k] * l[j][k];
            }
            if i == j {
                l[i][j] = s.max(1e-15).sqrt();
            } else if l[j][j].abs() > 1e-15 {
                l[i][j] = s / l[j][j];
            }
        }
    }
    l
}

/// Log-determinant via Cholesky.
fn log_det(a: &[Vec<f64>]) -> f64 {
    let l = cholesky(a);
    let n = l.len();
    (0..n).map(|i| 2.0 * l[i][i].max(1e-300).ln()).sum()
}

/// Digamma approximation (Stirling series).
fn digamma(x: f64) -> f64 {
    if x <= 0.0 {
        return f64::NEG_INFINITY;
    }
    let mut v = x;
    let mut result = 0.0;
    while v < 6.0 {
        result -= 1.0 / v;
        v += 1.0;
    }
    result += v.ln() - 0.5 / v;
    let inv2 = 1.0 / (v * v);
    result -= inv2 * (1.0 / 12.0 - inv2 * (1.0 / 120.0 - inv2 / 252.0));
    result
}

/// Multivariate digamma: Σ_{j=1}^{D} ψ((ν + 1 - j)/2).
fn mv_digamma(nu: f64, d: usize) -> f64 {
    (0..d).map(|j| digamma((nu + 1.0 - j as f64) / 2.0)).sum()
}

/// Matrix-vector multiply: A x.
fn mat_vec(a: &[Vec<f64>], x: &[f64]) -> Vec<f64> {
    a.iter()
        .map(|row| row.iter().zip(x.iter()).map(|(aij, xj)| aij * xj).sum())
        .collect()
}

/// Compute x^T A x.
fn quadratic(x: &[f64], a: &[Vec<f64>]) -> f64 {
    let ax = mat_vec(a, x);
    x.iter().zip(ax.iter()).map(|(xi, axi)| xi * axi).sum()
}

/// Invert a D×D positive-definite matrix via Cholesky.
fn invert_pd(a: &[Vec<f64>]) -> Vec<Vec<f64>> {
    let n = a.len();
    let l = cholesky(a);

    // Forward-solve L y_j = e_j for each column j.
    let mut inv = vec![vec![0.0f64; n]; n];
    for j in 0..n {
        let mut y = vec![0.0f64; n];
        for i in 0..n {
            let mut s = if i == j { 1.0 } else { 0.0 };
            for k in 0..i {
                s -= l[i][k] * y[k];
            }
            y[i] = if l[i][i].abs() > 1e-15 { s / l[i][i] } else { 0.0 };
        }
        // Back-solve L^T x = y.
        let mut x = vec![0.0f64; n];
        for i in (0..n).rev() {
            let mut s = y[i];
            for k in (i + 1)..n {
                s -= l[k][i] * x[k];
            }
            x[i] = if l[i][i].abs() > 1e-15 { s / l[i][i] } else { 0.0 };
        }
        for i in 0..n {
            inv[i][j] = x[i];
        }
    }
    inv
}

/// Add two D×D matrices.
fn mat_add(a: &[Vec<f64>], b: &[Vec<f64>]) -> Vec<Vec<f64>> {
    a.iter()
        .zip(b.iter())
        .map(|(ra, rb)| ra.iter().zip(rb.iter()).map(|(x, y)| x + y).collect())
        .collect()
}

/// Scale D×D matrix by scalar.
fn mat_scale(a: &[Vec<f64>], s: f64) -> Vec<Vec<f64>> {
    a.iter()
        .map(|row| row.iter().map(|v| v * s).collect())
        .collect()
}

/// Outer product: x y^T.
fn outer(x: &[f64], y: &[f64]) -> Vec<Vec<f64>> {
    x.iter()
        .map(|xi| y.iter().map(|yj| xi * yj).collect())
        .collect()
}

/// Log-sum-exp of a slice.
fn logsumexp(v: &[f64]) -> f64 {
    let max = v.iter().cloned().fold(f64::NEG_INFINITY, f64::max);
    if max.is_infinite() {
        return f64::NEG_INFINITY;
    }
    let s: f64 = v.iter().map(|x| (x - max).exp()).sum();
    max + s.ln()
}

// ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
// VB-GMM main algorithm
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

/// Fit a Variational Bayes GMM to `data`.
///
/// # Parameters
///
/// - `data`: N observations, each a D-dimensional vector.
/// - `config`: algorithm configuration (see [`VBGMMConfig`]).
///
/// # Returns
///
/// A [`VBGMMState`] containing responsibilities, variational parameters, and
/// the ELBO trajectory.
#[allow(non_snake_case)]
pub fn vbgmm_fit(data: &[Vec<f64>], config: &VBGMMConfig) -> Result<VBGMMState> {
    let n_data = data.len();
    if n_data == 0 {
        return Err(ClusteringError::InvalidInput(
            "Data must be non-empty".to_string(),
        ));
    }
    let d = data[0].len();
    if d == 0 {
        return Err(ClusteringError::InvalidInput(
            "Feature dimension must be > 0".to_string(),
        ));
    }
    let k = config.n_components;
    if k == 0 {
        return Err(ClusteringError::InvalidInput(
            "n_components must be > 0".to_string(),
        ));
    }
    if config.nu0 <= (d as f64) - 1.0 {
        return Err(ClusteringError::InvalidInput(format!(
            "nu0 must be > D-1 = {}",
            d - 1
        )));
    }

    // Validate data shape
    for (i, row) in data.iter().enumerate() {
        if row.len() != d {
            return Err(ClusteringError::InvalidInput(format!(
                "Row {} has {} features, expected {}",
                i,
                row.len(),
                d
            )));
        }
    }

    // ── Initialise variational parameters ──────────────────────────────────
    // Responsibility initialisation: uniform + small perturbation.
    let mut r: Vec<Vec<f64>> = (0..n_data)
        .map(|i| {
            let base = 1.0 / k as f64;
            let mut row: Vec<f64> = (0..k)
                .map(|j| {
                    // Simple deterministic perturbation.
                    let perturb = ((i * k + j) as f64 * 0.01).sin() * 0.01;
                    (base + perturb).max(1e-10)
                })
                .collect();
            let s: f64 = row.iter().sum();
            for v in row.iter_mut() {
                *v /= s;
            }
            row
        })
        .collect();

    // M-step to get initial parameters.
    let mut params = m_step(data, &r, config, d, k, n_data)?;

    let mut lower_bounds = Vec::with_capacity(config.max_iter);
    let mut prev_elbo = f64::NEG_INFINITY;

    for _iter in 0..config.max_iter {
        // E-step: update responsibilities.
        r = e_step(data, &params, config, d, k, n_data)?;

        // M-step: update variational parameters.
        params = m_step(data, &r, config, d, k, n_data)?;

        // ELBO.
        let elbo = compute_elbo(data, &r, &params, config, d, k, n_data);
        lower_bounds.push(elbo);

        if (elbo - prev_elbo).abs() < config.tol {
            break;
        }
        prev_elbo = elbo;
    }

    Ok(VBGMMState {
        r,
        params,
        lower_bound: lower_bounds,
    })
}

// ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
// E-step
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

#[allow(non_snake_case)]
fn e_step(
    data: &[Vec<f64>],
    params: &VBParams,
    config: &VBGMMConfig,
    d: usize,
    k: usize,
    n_data: usize,
) -> Result<Vec<Vec<f64>>> {
    let alpha_sum: f64 = params.alpha.iter().sum();

    // Pre-compute per-component quantities.
    let mut E_ln_pi: Vec<f64> = params
        .alpha
        .iter()
        .map(|&a| digamma(a) - digamma(alpha_sum))
        .collect();

    let mut E_ln_lam: Vec<f64> = (0..k)
        .map(|j| {
            mv_digamma(params.nu[j], d)
                + (d as f64) * (2.0_f64.ln())
                + log_det(&params.W[j])
        })
        .collect();

    let mut r = vec![vec![0.0f64; k]; n_data];

    for n in 0..n_data {
        let x = &data[n];
        let mut log_rho = vec![0.0f64; k];

        for j in 0..k {
            // E_k[||x_n - mu_k||^2_Lambda_k]
            let x_minus_m: Vec<f64> = x
                .iter()
                .zip(params.m[j].iter())
                .map(|(xi, mi)| xi - mi)
                .collect();

            // W_k * (x - m_k)
            let W_delta = mat_vec(&params.W[j], &x_minus_m);
            let xW_delta: f64 = x_minus_m
                .iter()
                .zip(W_delta.iter())
                .map(|(xi, wd)| xi * wd)
                .sum();

            let E_maha = d as f64 / params.beta[j] + params.nu[j] * xW_delta;

            log_rho[j] = E_ln_pi[j] + 0.5 * E_ln_lam[j]
                - (d as f64) / 2.0 * (2.0 * PI).ln()
                - 0.5 * E_maha;
        }

        // Normalise via log-sum-exp.
        let lse = logsumexp(&log_rho);
        for j in 0..k {
            r[n][j] = (log_rho[j] - lse).exp().max(1e-300);
        }
        // Re-normalise numerically.
        let s: f64 = r[n].iter().sum();
        for v in r[n].iter_mut() {
            *v /= s;
        }
    }

    Ok(r)
}

// ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
// M-step
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

#[allow(non_snake_case)]
fn m_step(
    data: &[Vec<f64>],
    r: &[Vec<f64>],
    config: &VBGMMConfig,
    d: usize,
    k: usize,
    n_data: usize,
) -> Result<VBParams> {
    // Compute statistics: N_k, x̄_k, S_k.
    let mut N_k = vec![0.0f64; k];
    let mut xbar_k = vec![vec![0.0f64; d]; k];
    let mut S_k: Vec<Vec<Vec<f64>>> = vec![vec![vec![0.0f64; d]; d]; k];

    for n in 0..n_data {
        let x = &data[n];
        for j in 0..k {
            let r_nk = r[n][j];
            N_k[j] += r_nk;
            for l in 0..d {
                xbar_k[j][l] += r_nk * x[l];
            }
        }
    }

    // Normalise x̄_k.
    for j in 0..k {
        if N_k[j] > 1e-10 {
            for l in 0..d {
                xbar_k[j][l] /= N_k[j];
            }
        } else {
            xbar_k[j] = config.m0.clone();
        }
    }

    // Scatter matrices S_k = Σ_n r_{nk} (x_n - x̄_k)(x_n - x̄_k)^T
    for n in 0..n_data {
        let x = &data[n];
        for j in 0..k {
            let r_nk = r[n][j];
            if r_nk < 1e-15 {
                continue;
            }
            let delta: Vec<f64> = x.iter().zip(xbar_k[j].iter()).map(|(xi, mi)| xi - mi).collect();
            for p in 0..d {
                for q in 0..d {
                    S_k[j][p][q] += r_nk * delta[p] * delta[q];
                }
            }
        }
    }

    // Update variational parameters.
    let W0_inv = invert_pd(&config.W0);

    let mut alpha = vec![0.0f64; k];
    let mut beta = vec![0.0f64; k];
    let mut nu = vec![0.0f64; k];
    let mut m = vec![vec![0.0f64; d]; k];
    let mut W: Vec<Vec<Vec<f64>>> = vec![vec![vec![0.0f64; d]; d]; k];

    for j in 0..k {
        alpha[j] = config.alpha0 + N_k[j];
        beta[j] = config.beta0 + N_k[j];
        nu[j] = config.nu0 + N_k[j] + 1.0;

        // m_k = (β₀ m₀ + N_k x̄_k) / β_k
        for l in 0..d {
            m[j][l] = (config.beta0 * config.m0[l] + N_k[j] * xbar_k[j][l]) / beta[j];
        }

        // W_k^{-1} = W_0^{-1} + N_k S_k + (β₀ N_k)/(β₀ + N_k) (x̄_k - m₀)(x̄_k - m₀)^T
        let correction_factor = (config.beta0 * N_k[j]) / (config.beta0 + N_k[j]);
        let diff_xbar_m0: Vec<f64> = xbar_k[j]
            .iter()
            .zip(config.m0.iter())
            .map(|(xb, m0i)| xb - m0i)
            .collect();
        let outer_correction = mat_scale(&outer(&diff_xbar_m0, &diff_xbar_m0), correction_factor);

        let W_k_inv = mat_add(
            &mat_add(&W0_inv, &S_k[j]),
            &outer_correction,
        );

        // W_k = (W_k_inv)^{-1}
        W[j] = invert_pd(&W_k_inv);
    }

    Ok(VBParams {
        alpha,
        beta,
        nu,
        m,
        W,
    })
}

// ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
// ELBO computation
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

#[allow(non_snake_case)]
fn compute_elbo(
    data: &[Vec<f64>],
    r: &[Vec<f64>],
    params: &VBParams,
    config: &VBGMMConfig,
    d: usize,
    k: usize,
    n_data: usize,
) -> f64 {
    // Approximate ELBO: sum_n sum_k r_{nk} * (E[ln p(x_n|z_n=k, theta_k)] + ...)
    // We use a simplified bound based on reconstruction term.
    let alpha_sum: f64 = params.alpha.iter().sum();
    let E_ln_pi: Vec<f64> = params
        .alpha
        .iter()
        .map(|&a| digamma(a) - digamma(alpha_sum))
        .collect();

    let mut elbo = 0.0f64;

    for n in 0..n_data {
        let x = &data[n];
        for j in 0..k {
            let r_nk = r[n][j];
            if r_nk < 1e-300 {
                continue;
            }
            let x_minus_m: Vec<f64> = x
                .iter()
                .zip(params.m[j].iter())
                .map(|(xi, mi)| xi - mi)
                .collect();
            let W_delta = mat_vec(&params.W[j], &x_minus_m);
            let xW_delta: f64 = x_minus_m
                .iter()
                .zip(W_delta.iter())
                .map(|(xi, wd)| xi * wd)
                .sum();

            let E_ln_lam = mv_digamma(params.nu[j], d)
                + d as f64 * 2.0_f64.ln()
                + log_det(&params.W[j]);

            let E_maha = d as f64 / params.beta[j] + params.nu[j] * xW_delta;

            let ln_p_x = 0.5 * (E_ln_lam - d as f64 * (2.0 * PI).ln() - E_maha);

            elbo += r_nk * (E_ln_pi[j] + ln_p_x - r_nk.ln());
        }
    }

    elbo
}

// ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
// Tests
// ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

#[cfg(test)]
mod tests {
    use super::*;

    fn two_cluster_data() -> Vec<Vec<f64>> {
        vec![
            vec![0.0, 0.0],
            vec![0.1, 0.1],
            vec![-0.1, 0.1],
            vec![5.0, 5.0],
            vec![5.1, 4.9],
            vec![4.9, 5.1],
        ]
    }

    #[test]
    fn test_vbgmm_basic() {
        let data = two_cluster_data();
        let config = VBGMMConfig::default_for_data(&data, 2);
        let state = vbgmm_fit(&data, &config).expect("vbgmm fit");

        assert_eq!(state.r.len(), data.len());
        assert_eq!(state.r[0].len(), 2);

        // Check that responsibilities sum to 1.
        for row in &state.r {
            let s: f64 = row.iter().sum();
            assert!((s - 1.0).abs() < 1e-5, "row sum = {}", s);
        }
    }

    #[test]
    fn test_vbgmm_separates_clusters() {
        let data = two_cluster_data();
        let config = VBGMMConfig::default_for_data(&data, 2);
        let state = vbgmm_fit(&data, &config).expect("vbgmm fit");

        let preds = state.predict();
        // Points 0-2 should share a label; points 3-5 should share a different label.
        assert_eq!(preds[0], preds[1]);
        assert_eq!(preds[0], preds[2]);
        assert_eq!(preds[3], preds[4]);
        assert_eq!(preds[3], preds[5]);
        assert_ne!(preds[0], preds[3]);
    }

    #[test]
    fn test_vbgmm_elbo_increases() {
        let data = two_cluster_data();
        let mut config = VBGMMConfig::default_for_data(&data, 2);
        config.max_iter = 50;
        let state = vbgmm_fit(&data, &config).expect("vbgmm fit");

        // ELBO should not decrease after convergence.
        if state.lower_bound.len() > 2 {
            let n = state.lower_bound.len();
            // Allow small tolerance for numerical noise.
            let last = state.lower_bound[n - 1];
            let second_last = state.lower_bound[n - 2];
            // They should be close (converged).
            assert!((last - second_last).abs() < 1.0,
                "ELBO not converged: {} -> {}", second_last, last);
        }
    }

    #[test]
    fn test_vbgmm_three_clusters() {
        let data = vec![
            vec![0.0, 0.0], vec![0.1, 0.0], vec![0.0, 0.1],
            vec![5.0, 0.0], vec![5.1, 0.0], vec![4.9, 0.1],
            vec![0.0, 5.0], vec![0.1, 5.0], vec![0.0, 5.1],
        ];
        let config = VBGMMConfig::default_for_data(&data, 3);
        let state = vbgmm_fit(&data, &config).expect("three-cluster vbgmm");
        assert_eq!(state.r.len(), 9);
        assert_eq!(state.r[0].len(), 3);
    }

    #[test]
    fn test_vbgmm_empty_data_error() {
        let config = VBGMMConfig::default_for_data(&[], 2);
        let result = vbgmm_fit(&[], &config);
        assert!(result.is_err());
    }

    #[test]
    fn test_vbgmm_zero_components_error() {
        let data = two_cluster_data();
        let mut config = VBGMMConfig::default_for_data(&data, 2);
        config.n_components = 0;
        let result = vbgmm_fit(&data, &config);
        assert!(result.is_err());
    }
}