rslife 0.2.12

A comprehensive Rust library for actuarial mortality table calculations and life insurance mathematics
Documentation
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
//! # Mortality Table Configuration (MortTableConfig)
//!
//! Configure, adjust, and generate actuarial mortality tables from XML or DataFrame sources.
//!
//! This module provides the `MortTableConfig` struct and related types for flexible, robust configuration of mortality tables, including:
//! - Data source selection (SOA XML, custom DataFrame)
//! - Population radix and rate scaling
//! - Interest rate and commutation function support
//! - Fractional age mortality assumptions (UDD, CFM, HPB)
//!
//! ## Quick Start
//! ```rust
//! # use rslife::prelude::*;
//! // Load a mortality table
//! let data = MortData::from_builtin("AM92")?;
//! let config = MortTableConfig::builder().data(data).build()?;
//! // Config is ready for use with actuarial functions
//! println!("Config created with radix: {:?}", config.radix);
//! # RSLifeResult::Ok(())
//! ```
//!
//! ## Configuration Options
//! - **data**: Mortality data under struct [`MortData`]
//! - **radix**: Initial population size (e.g., 100,000)
//! - **pct**: Mortality rate multiplier (e.g., 1.0, 0.75)
//! - **int_rate**: Interest rate for commutation functions
//! - **assumption**: Fractional age mortality assumption (UDD, CFM, HPB)
//!
//! ## See Also
//! - [`crate::mt_config::soa_xml`] for XML parsing and table structure
//! - [`crate::single_life::benefits`] for insurance functions
//! - [`crate::single_life::annuities`] for annuity functions
//! - [`crate::fractional`] for fractional period calculations
//! - [`crate::annuities_certain`] for certain annuities

#![allow(non_snake_case)]

// Create a structure for the module
mod aga_xls;
mod builtin;
mod ifoa_xls;
pub mod mt_data;
mod soa_xml;
mod spreadsheet_helpers;

// Declare the module for MortData
use self::mt_data::MortData;
use crate::RSLifeResult;
use bon::bon;
use garde::Validate;
use polars::prelude::*;

// ===============================================
// MORTALITY ASSUMPTIONS
// ===============================================

/// Mortality assumptions for fractional age calculations.
///
/// Determines how mortality is distributed within age intervals, affecting
/// fractional survival probabilities ₜpₓ for time t at age x:
///
/// - **UDD**: ₜpₓ = 1 - t·qₓ (most common, conservative)
/// - **CFM**: ₜpₓ = (1-qₓ)ᵗ (constant force, mathematical convenience)
/// - **HPB**: ₜpₓ = (1-qₓ)/(1-(1-t)·qₓ) (hyperbolic, balanced approach)
#[derive(Debug, Clone, Copy, PartialEq, Eq)]
pub enum AssumptionEnum {
    /// Uniform Distribution of Deaths - most common assumption.
    UDD,

    /// Constant Force of Mortality - mathematical convenience.
    CFM,

    /// Hyperbolic (Balmer) - balanced between UDD and CFM.
    HPB,
}

// ===============================================
// MORTALITY ASSUMPTIONS
// ===============================================

/// Configuration for generating mortality tables with demographic and actuarial functions.
///
/// Generates mortality tables from XML data with configurable detail levels, from basic
/// rates to complete commutation functions for actuarial present value calculations.
///
/// See the documentation for MortTableConfig for detailed usage and examples.

#[derive(Debug, Clone, Validate)]
#[garde(allow_unvalidated)]
pub struct MortTableConfig {
    /// Source mortality data (must contain exactly one age-based table).
    pub data: MortData,

    /// Initial population size (radix). Common values: 100,000 (standard), 1,000,000 (precise).
    #[garde(range(min = 1))]
    pub radix: u32,

    /// Mortality rate multiplier. Examples: 1.0 (standard), 0.75 (preferred), 0.5 (reduced).
    #[garde(custom(validate_pct))]
    pub pct: f64,

    /// Mortality assumption for fractional ages (reserved for future implementation).
    pub assumption: AssumptionEnum,
}

/// Custom validation function for pct field
fn validate_pct(value: &f64, _context: &()) -> garde::Result {
    if *value <= 0.0 {
        return Err(garde::Error::new(
            "pct cannot be less than or equal to 0.0 as it would make mortality rate calculations meaningless",
        ));
    }
    Ok(())
}

#[bon]
impl MortTableConfig {
    #[builder]
    pub fn new(
        data: MortData,
        #[builder(default = 100_000)] radix: u32,
        #[builder(default = 1.0)] pct: f64,
        #[builder(default = AssumptionEnum::UDD)] assumption: AssumptionEnum,
    ) -> RSLifeResult<Self> {
        // Temporarily allow unvalidated data
        let config = MortTableConfig {
            data,
            radix,
            pct,
            assumption,
        };

        // Validate the configuration
        config
            .validate()
            .map_err(|err| Box::new(err) as Box<dyn std::error::Error>)?;

        // MortData contains raw data which is usually contains only lx or qx.
        // Convert data to include both lx and qx for future calculations
        let config = config.get_qx_lx_data_config()?;
        Ok(config)
    }

    pub fn min_age(&self) -> PolarsResult<u32> {
        // Get the minimum age from the dataframe
        let age_column = self.data.dataframe.column("age")?;
        let age_series = age_column.u32()?;
        age_series
            .iter()
            .flatten()
            .min()
            .ok_or_else(|| PolarsError::ComputeError("No age data available".into()))
    }

    pub fn max_age(&self) -> PolarsResult<u32> {
        // Get the maximum age from the dataframe
        let age_column = self.data.dataframe.column("age")?;
        let age_series = age_column.u32()?;
        age_series
            .iter()
            .flatten()
            .max()
            .ok_or_else(|| PolarsError::ComputeError("No age data available".into()))
    }

    // Alias for max_age
    pub fn omega(&self) -> PolarsResult<u32> {
        self.max_age()
    }

    pub fn min_duration(&self) -> PolarsResult<u32> {
        // Return error if duration column does not exist
        let has_duration = self
            .data
            .dataframe
            .get_column_names()
            .contains(&&"duration".into());

        if !has_duration {
            return Err(PolarsError::ColumnNotFound(
                "duration column not found".into(),
            ));
        }

        let duration_column = self.data.dataframe.column("duration")?;
        let duration_series = duration_column.u32()?;
        duration_series
            .iter()
            .flatten()
            .min()
            .ok_or_else(|| PolarsError::ComputeError("No duration data available".into()))
    }

    pub fn max_duration(&self) -> PolarsResult<u32> {
        // Return error if duration column does not exist
        let has_duration = self
            .data
            .dataframe
            .get_column_names()
            .contains(&&"duration".into());

        if !has_duration {
            return Err(PolarsError::ColumnNotFound(
                "duration column not found".into(),
            ));
        }

        let duration_column = self.data.dataframe.column("duration")?;
        let duration_series = duration_column.u32()?;
        duration_series
            .iter()
            .flatten()
            .max()
            .ok_or_else(|| PolarsError::ComputeError("No duration data available".into()))
    }

    fn get_qx_lx_data_config(&self) -> RSLifeResult<Self> {
        let df = self.data.dataframe.clone();
        let has_lx = df.get_column_names().contains(&&"lx".into());
        let has_qx = df.get_column_names().contains(&&"qx".into());
        let is_2d = df.get_column_names().contains(&&"duration".into());
        let radix = self.radix;
        let (min_dur, max_dur) = if is_2d {
            (self.min_duration()?, self.max_duration()?)
        } else {
            (0, 0) // dummy values, won't be used for 1D
        };

        let (new_df, new_radix) = match (is_2d, has_lx, has_qx) {
            // 1D
            (false, true, false) => get_qx_from_lx_1D(df), // When lx is present, compute qx from lx
            (false, false, true) => get_lx_from_qx_1D(df, radix), // When qx is present, compute lx from qx
            // 2D
            (true, true, false) => get_qx_from_lx_2D(df, min_dur, max_dur), // When lx is present, compute qx from lx
            (true, false, true) => get_lx_from_qx_2D(df, min_dur, max_dur, radix), // When qx is present, compute lx from qx
            // If both lx and qx are present, return the DataFrame as-is
            (_, true, true) => Ok((df.clone(), radix)),
            _ => Err(PolarsError::ComputeError(
                "Mortality table format not recognized".into(),
            )),
        }?;

        let mut config = self.clone();
        config.data.dataframe = new_df;
        config.radix = new_radix;

        // Return the configured MortTableConfig
        Ok(config)
    }
}

// ================================================
// PRIVATE FUNCTIONS
// ================================================

// --------1D data----------

// Get qx and radix from lx for 1D data . Use the radix from lx
fn get_qx_from_lx_1D(df: DataFrame) -> PolarsResult<(DataFrame, u32)> {
    let age_vec = df
        .column("age")?
        .u32()?
        .into_iter()
        .map(|opt| opt.unwrap())
        .collect::<Vec<u32>>();

    let lx_vec = df
        .column("lx")?
        .f64()?
        .into_iter()
        .map(|opt| opt.unwrap())
        .collect::<Vec<f64>>();

    let mut qx_vec: Vec<f64> = Vec::with_capacity(lx_vec.len());

    for i in 0..lx_vec.len() - 1 {
        let qx = (lx_vec[i] - lx_vec[i + 1]) / lx_vec[i];
        qx_vec.push(qx);
    }

    // At the last age, qx = 1.0 (certainty of death)
    qx_vec.push(1.0);

    let height = age_vec.len();

    // Get the max value of lx (before lx_vec is moved into the Series)
    let radix = lx_vec.iter().copied().reduce(f64::max).unwrap() as u32;

    let columns = vec![
        Series::new("age".into(), age_vec).into_column(),
        Series::new("qx".into(), qx_vec).into_column(),
        Series::new("lx".into(), lx_vec).into_column(),
    ];

    let df = DataFrame::new(height, columns)?;
    let result = (df, radix);
    Ok(result)
}

fn get_lx_from_qx_1D(df: DataFrame, radix: u32) -> PolarsResult<(DataFrame, u32)> {
    // Convert to f64 for calculations - Keep u32 for input consistency
    let radix = f64::from(radix);

    let age_vec = df
        .column("age")?
        .u32()?
        .into_iter()
        .map(|opt| opt.unwrap())
        .collect::<Vec<u32>>();

    let qx_vec = df
        .column("qx")?
        .f64()?
        .into_iter()
        .map(|opt| opt.unwrap())
        .collect::<Vec<f64>>();

    let mut lx_vec: Vec<f64> = Vec::with_capacity(qx_vec.len());

    // Set l₀ = radix
    lx_vec.push(radix);

    // Compute lx for each age using the qx values and the previous lx
    for i in 1..qx_vec.len() {
        let lx = lx_vec[i - 1] * (1.0 - qx_vec[i - 1]);
        lx_vec.push(lx);
    }

    let height = age_vec.clone().len();
    let columns = vec![
        Series::new("age".into(), age_vec).into_column(),
        Series::new("qx".into(), qx_vec).into_column(),
        Series::new("lx".into(), lx_vec).into_column(),
    ];
    let df = DataFrame::new(height, columns)?;

    let result = (df, radix as u32);
    Ok(result)
}

// --------2D data----------

// --------
// Get qx from lx for 2D data
fn get_qx_from_lx_2D(df: DataFrame, min_dur: u32, max_dur: u32) -> PolarsResult<(DataFrame, u32)> {
    let df = _pivot_2D_data(df, "lx")?;
    let df = _get_all_qx_columns_2D(df, min_dur, max_dur)?;
    let df = _unpivot_data_2D(df, min_dur, max_dur)?;
    // Radix is the max value of lx
    let radix = df
        .column("lx")?
        .f64()?
        .into_iter()
        .flatten()
        .reduce(f64::max)
        .unwrap() as u32;
    let result = (df, radix);
    Ok(result)
}

fn _get_all_qx_columns_2D(df: DataFrame, min_dur: u32, max_dur: u32) -> PolarsResult<DataFrame> {
    let mut df = df;

    // We already have lx for max_duration, so fill from max_duration-1 down to min_duration (inclusive)
    for duration in (min_dur..max_dur + 1).rev() {
        let qx_current_col_name = format!("qx_{duration}");
        let lx_current_col_name = format!("lx_{duration}");
        let lx_next_col_name = format!("lx_{}", u32::min(duration + 1, max_dur));

        let lx_current_series = df.column(&lx_current_col_name)?.f64()?;
        let lx_next_series = df.column(&lx_next_col_name)?.f64()?;

        // Calculate the current lx values
        let lx_current_vec: Vec<Option<f64>> = lx_current_series.into_iter().collect();
        let lx_next_vec: Vec<Option<f64>> = lx_next_series.into_iter().collect();
        let mut qx_current_values: Vec<Option<f64>> = vec![None; lx_next_vec.len()];

        // For each i, compute qx_current_vec[i] from  lx_current[i] from lx_next_vec[i+1] and
        // We can only compute from start to second-to-last element
        for i in 0..(lx_next_vec.len() - 1) {
            if let (Some(lx_next), Some(lx_current)) = (lx_next_vec[i + 1], lx_current_vec[i]) {
                let computed = 1.0 - lx_next / lx_current;
                qx_current_values[i] = Some(computed);
            }
        }

        // Add the new column to the DataFrame
        df.with_column(Series::new(qx_current_col_name.into(), qx_current_values).into())?;
    }

    Ok(df)
}

// --------
// Get lx from qx for 2D data
fn get_lx_from_qx_2D(
    df: DataFrame,
    min_dur: u32,
    max_dur: u32,
    radix: u32,
) -> PolarsResult<(DataFrame, u32)> {
    let mut df = _pivot_2D_data(df, "qx")?;
    df = _get_lx_ultimate_2D(df, max_dur, radix)?;
    df = _get_all_lx_columns_2D(df, min_dur, max_dur)?;
    df = _unpivot_data_2D(df, min_dur, max_dur)?;
    let result = (df, radix);
    Ok(result)
}

fn _get_lx_ultimate_2D(df: DataFrame, max_dur: u32, radix: u32) -> PolarsResult<DataFrame> {
    // Convert to f64 for calculations - Keep u32 for input consistency
    let radix = f64::from(radix);

    let qx_col_name = format!("qx_{max_dur}");
    let lx_col_name = format!("lx_{max_dur}");

    // Get the ultimate qx series and create a new series for ultimate lx
    let qx_ultimate_series = df.column(&qx_col_name)?;
    let qx_iter = qx_ultimate_series.f64()?.into_iter();
    let mut lx_values = Vec::with_capacity(qx_ultimate_series.len());
    let mut prev_lx = radix;
    for qx_opt in qx_iter {
        lx_values.push(prev_lx);
        if let Some(qx) = qx_opt {
            prev_lx *= 1.0 - qx;
        }
    }
    // Now lx_values.len() == qx_ultimate_series.len()
    let mut df = df;
    df.with_column(Series::new(lx_col_name.into(), lx_values).into())?;

    Ok(df)
}

fn _get_all_lx_columns_2D(df: DataFrame, min_dur: u32, max_dur: u32) -> PolarsResult<DataFrame> {
    let mut df = df;
    // We already have lx for max_duration, so fill from max_duration-1 down to min_duration (inclusive)
    for duration in (min_dur..max_dur).rev() {
        let qx_current_col_name = format!("qx_{duration}");
        let lx_current_col_name = format!("lx_{duration}");
        let lx_next_col_name = format!("lx_{}", duration + 1);

        let qx_current_series = df.column(&qx_current_col_name)?.f64()?;
        let lx_next_series = df.column(&lx_next_col_name)?.f64()?;

        // Calculate the current lx values
        let qx_vec: Vec<Option<f64>> = qx_current_series.into_iter().collect();
        let lx_next_vec: Vec<Option<f64>> = lx_next_series.into_iter().collect();
        let mut lx_current_values: Vec<Option<f64>> = vec![None; lx_next_vec.len()];
        // For each i, compute lx_current[i] from lx_next_vec[i+1] and qx_vec[i]
        // We can only compute from start to second-to-last element
        for i in 0..(lx_next_vec.len() - 1) {
            if let (Some(lx_next), Some(qx)) = (lx_next_vec[i + 1], qx_vec[i]) {
                let computed = lx_next / (1.0 - qx);
                lx_current_values[i] = Some(computed);
            }
        }

        // Add the new column to the DataFrame
        df.with_column(Series::new(lx_current_col_name.clone().into(), lx_current_values).into())?;
    }

    Ok(df)
}

fn _unpivot_data_2D(df: DataFrame, min_dur: u32, max_dur: u32) -> PolarsResult<DataFrame> {
    let mut long_lfs = Vec::new();

    let age_series = df
        .column("age")?
        .u32()?
        .into_no_null_iter()
        .collect::<Vec<_>>();

    let height = age_series.clone().len();

    // Loop over all durations
    for duration in min_dur..=max_dur {
        let qx_col = format!("qx_{duration}");
        let lx_col = format!("lx_{duration}");

        // Get qx and lx as Vec<Option<f64>>
        let qx_vec = df.column(&qx_col)?.f64()?.into_iter().collect::<Vec<_>>();

        let lx_vec = df.column(&lx_col)?.f64()?.into_iter().collect::<Vec<_>>();
        let duration_vec = vec![duration; age_series.len()];

        // Build new DataFrame for this duration
        let columns = vec![
            Series::new("age".into(), age_series.clone()).into_column(),
            Series::new("qx".into(), qx_vec).into_column(),
            Series::new("lx".into(), lx_vec).into_column(),
            Series::new("duration".into(), duration_vec).into_column(),
        ];
        let lf = DataFrame::new(height, columns)?.lazy();

        long_lfs.push(lf);
    }

    // Concatenate all long DataFrames
    let unpivoted_df = concat(&long_lfs, Default::default())?.collect()?;

    // Unpitvot data
    Ok(unpivoted_df)
}

fn _pivot_2D_data(df: DataFrame, value_column: &str) -> PolarsResult<DataFrame> {
    // Get unique durations to create pivot columns dynamically
    let unique_durations: Vec<u32> = df
        .column("duration")?
        .u32()?
        .unique()?
        .into_iter()
        .flatten()
        .collect();

    // Create a list of aggregation expressions for each duration
    let mut agg_exprs = Vec::with_capacity(unique_durations.len());
    for duration in &unique_durations {
        let expr = col(value_column)
            .filter(col("duration").eq(lit(*duration)))
            .first()
            .alias(format!("{value_column}_{duration}"));
        agg_exprs.push(expr);
    }

    // Use group_by and agg to pivot the data
    df.clone()
        .lazy()
        .group_by([col("age")])
        .agg(agg_exprs)
        .sort(["age"], Default::default())
        .collect()
}

// ================================================
// UNIT TESTS
// ================================================

#[cfg(test)]
mod tests {
    use super::*;
    use crate::mt_config::MortTableConfig;

    // -----------------------------------------------------
    // Test data print out
    #[test]
    fn test_fn_get_qx_lx_data() {
        let am92 = MortData::from_builtin("AM92").expect("Failed to load AM92 selected table");
        let mt = MortTableConfig::builder()
            .data(am92)
            .radix(10_000)
            .build()
            .unwrap();
        let df = mt.data.dataframe.clone();
        println!("Sample qx/lx data: {:?}", df.head(Some(5)));
    }

    #[test]
    fn test_lx_from_qx_2d_demo() {
        let am92 = MortData::from_builtin("AM92").expect("Failed to load AM92 selected table");
        let mt = MortTableConfig::builder()
            .data(am92)
            .radix(10_000)
            .build()
            .unwrap();
        let df = mt.data.dataframe.clone();
        let min_dur = mt.min_duration().unwrap();
        let max_dur = mt.max_duration().unwrap();
        let df_pivot = _pivot_2D_data(df.clone(), "qx").unwrap();
        println!("Step 1: _pivot_2D_data\n{}", df_pivot.head(Some(10)));
        let df1 = _get_lx_ultimate_2D(df_pivot.clone(), max_dur, mt.radix).unwrap();
        println!("\nStep 2: _get_lx_ultimate_2D\n{}", df1.head(Some(10)));
        let df2 = _get_all_lx_columns_2D(df1.clone(), min_dur, max_dur).unwrap();
        println!("\nStep 3: _get_all_lx_columns_2D\n{}", df2.head(Some(10)));
        let df3 = _unpivot_data_2D(df2.clone(), min_dur, max_dur).unwrap();
        println!("\nStep 4: _unpivot_data_2D\n{}", df3.head(Some(10)));
    }

    #[test]
    fn test_qx_from_lx_2d_demo() {
        let am92 = MortData::from_builtin("AM92").expect("Failed to load AM92 selected table");
        let mt = MortTableConfig::builder()
            .data(am92)
            .radix(10_000)
            .build()
            .unwrap();
        let df = mt.data.dataframe.clone();
        let min_dur = mt.min_duration().unwrap();
        let max_dur = mt.max_duration().unwrap();
        let df_pivot = _pivot_2D_data(df.clone(), "lx").unwrap();
        println!("Step 1: _pivot_2D_data\n{}", df_pivot.head(Some(10)));
        let df1 = _get_all_qx_columns_2D(df_pivot.clone(), min_dur, max_dur).unwrap();
        println!("\nStep 2: _get_all_qx_columns_2D\n{}", df1.head(Some(10)));
        let df2 = _unpivot_data_2D(df1.clone(), min_dur, max_dur).unwrap();
        println!("\nStep 3a: _unpivot_data_2D\n{}", df2.head(Some(10)));
        println!("\nStep 3b: _unpivot_data_2D\n{}", df2.tail(Some(10)));
    }
}