aprender-serve 0.32.0

Pure Rust ML inference engine built from scratch - model serving for GGUF and safetensors
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
impl AprTransformer {

    /// Forward pass with layer-by-layer activation tracing.
    ///
    /// This is identical to `forward()` but collects statistics at each layer
    /// for debugging inference divergence issues.
    ///
    /// # Arguments
    ///
    /// * `token_ids` - Input token IDs
    ///
    /// # Returns
    ///
    /// `ForwardTrace` containing logits and per-layer activation statistics
    ///
    /// # Errors
    ///
    /// Returns error if inference fails
    pub fn forward_traced(&self, token_ids: &[u32]) -> Result<ForwardTrace> {
        self.forward_traced_with_plan(token_ids, None)
    }

    /// SHIP-007 PR-C-real step 3: forward_traced + optional per-stage
    /// `SaveTensorPlan` emission.
    ///
    /// Identical to [`Self::forward_traced`] when `plan == None`. When
    /// `plan == Some(&plan)`, emits selected stage tensors to disk via
    /// [`crate::inference_trace::save_tensor_emit::maybe_save_stage`] at
    /// each natural capture point (Embedding, AttnNorm, QkvMatmul, AttnOut,
    /// PostAttnResidual, FfnNorm, FfnGate, FfnUp, FfnSilu, FfnSwigl, FfnOut,
    /// PostFfnResidual per-layer, plus FinalNorm + LmHead whole-model).
    ///
    /// Contract: [`contracts/apr-cli-trace-save-tensor-v1.yaml`] step-3
    /// per-layer threading.
    ///
    /// # Errors
    ///
    /// - Propagates [`RealizarError`](crate::error::RealizarError) from the
    ///   underlying forward pass.
    /// - Returns [`RealizarError::IoError`] if any
    ///   [`maybe_save_stage`](crate::inference_trace::save_tensor_emit::maybe_save_stage)
    ///   write fails.
    pub fn forward_traced_with_plan(
        &self,
        token_ids: &[u32],
        plan: Option<&crate::inference_trace::save_tensor_plan::SaveTensorPlan>,
    ) -> Result<ForwardTrace> {
        use crate::inference_trace::save_tensor::WHOLE_MODEL_LAYER;
        use crate::inference_trace::save_tensor_emit::maybe_save_stage;
        use crate::inference_trace::save_tensor_stage::SaveTensorStage;

        // Wraps `maybe_save_stage` IO error → `RealizarError::IoError`.
        let emit = |stage: SaveTensorStage, layer: u32, values: &[f32]| -> Result<()> {
            maybe_save_stage(plan, stage, layer, values).map_err(|e| RealizarError::IoError {
                message: format!("save_tensor::{stage:?} L{layer}: {e}"),
            })
        };

        if token_ids.is_empty() {
            return Err(RealizarError::InvalidShape {
                reason: "Token sequence cannot be empty".to_string(),
            });
        }

        let hidden_dim = self.config.hidden_dim;
        let intermediate_dim = self.config.intermediate_dim;

        // 1. Token embedding lookup
        let mut hidden = self.embed(token_ids);
        emit(SaveTensorStage::Embedding, 0, &hidden)?;
        let embed_stats = ActivationStats::from_slice(&hidden);

        let mut layer_activations = Vec::with_capacity(self.layers.len());

        // 2. Process through transformer layers with tracing
        for (layer_idx, layer) in self.layers.iter().enumerate() {
            // Note: Q4K layers not used in traced forward (uses F32 for accuracy)
            let _q4k_layer = self.q4k_layers.as_ref().and_then(|l| l.get(layer_idx));

            // 2a. Attention layer norm
            let normed = self.layer_norm(
                &hidden,
                &layer.attn_norm_weight,
                layer.attn_norm_bias.as_deref(),
                self.config.eps,
            );
            emit(SaveTensorStage::AttnNorm, layer_idx as u32, &normed)?;
            let attn_norm_stats = ActivationStats::from_slice(&normed);
            // Last-token-only slice for parity with GGUF (§37 / FALSIFY-APR-GGUF-PARITY-007)
            let seq_len_for_last = token_ids.len();
            let last_token_attn_norm_stats = ActivationStats::from_slice(
                &normed[(seq_len_for_last - 1) * hidden_dim..],
            );

            // 2b. QKV projection
            let qkv_dim = layer.qkv_weight.len() / hidden_dim;
            let mut qkv = self.matmul(&normed, &layer.qkv_weight, hidden_dim, qkv_dim);
            emit(SaveTensorStage::QkvMatmul, layer_idx as u32, &qkv)?;
            if let Some(ref bias) = layer.qkv_bias {
                self.add_bias(&mut qkv, bias);
                emit(SaveTensorStage::QkvBias, layer_idx as u32, &qkv)?;
            }
            let qkv_stats = ActivationStats::from_slice(&qkv);
            let last_token_qkv_stats =
                ActivationStats::from_slice(&qkv[(seq_len_for_last - 1) * qkv_dim..]);

            // 2c. Attention computation (simplified for trace - same logic as forward)
            let seq_len = token_ids.len();
            let head_dim = hidden_dim / self.config.num_heads;
            let num_kv_heads = self.config.num_kv_heads;
            let kv_dim = num_kv_heads * head_dim;
            let group_size = self.config.num_heads / num_kv_heads;
            let scale = 1.0 / (head_dim as f32).sqrt();

            let mut q_all = Vec::with_capacity(seq_len * hidden_dim);
            let mut k_all = Vec::with_capacity(seq_len * kv_dim);
            let mut v_all = Vec::with_capacity(seq_len * kv_dim);

            for s in 0..seq_len {
                let qkv_start = s * qkv_dim;
                let mut q_pos = qkv[qkv_start..qkv_start + hidden_dim].to_vec();
                let mut k_pos =
                    qkv[qkv_start + hidden_dim..qkv_start + hidden_dim + kv_dim].to_vec();
                let v_pos =
                    &qkv[qkv_start + hidden_dim + kv_dim..qkv_start + hidden_dim + 2 * kv_dim];

                self.apply_rope_f32(&mut q_pos, s, self.config.num_heads, head_dim);
                self.apply_rope_f32(&mut k_pos, s, num_kv_heads, head_dim);

                q_all.extend_from_slice(&q_pos);
                k_all.extend_from_slice(&k_pos);
                v_all.extend_from_slice(v_pos);
            }

            // Capture Q/K post-RoPE tensors per `trace-attn-sub-stages-v1.yaml`.
            // Closes pre-existing capture gap in parent contract per
            // `evidence/ship-007-layer0-attn-bisection-2026-05-04/forward-traced-research.md`.
            emit(SaveTensorStage::QPostRope, layer_idx as u32, &q_all)?;
            emit(SaveTensorStage::KPostRope, layer_idx as u32, &k_all)?;

            // Allocate accumulators for attn_scores + attn_softmax ONLY when
            // the plan requests them. Per `trace-attn-sub-stages-v1.yaml`
            // v1.1.0 FALSIFY-ATTN-SUB-005 (additive purity): no allocation
            // unless capture is selected.
            let want_scores = plan
                .is_some_and(|p| p.should_save(SaveTensorStage::AttnScores, layer_idx as u32));
            let want_softmax = plan
                .is_some_and(|p| p.should_save(SaveTensorStage::AttnSoftmax, layer_idx as u32));
            let mut scores_all: Option<Vec<f32>> = if want_scores {
                Some(vec![0.0f32; self.config.num_heads * seq_len * seq_len])
            } else {
                None
            };
            let mut softmax_all: Option<Vec<f32>> = if want_softmax {
                Some(vec![0.0f32; self.config.num_heads * seq_len * seq_len])
            } else {
                None
            };

            // Attention output
            let mut attn_out = vec![0.0f32; seq_len * hidden_dim];
            for head in 0..self.config.num_heads {
                let kv_head = head / group_size;
                let q_head_offset = head * head_dim;
                let kv_head_offset = kv_head * head_dim;

                for i in 0..seq_len {
                    let mut scores = Vec::with_capacity(i + 1);
                    let q_start = i * hidden_dim + q_head_offset;

                    for j in 0..=i {
                        let k_start = j * kv_dim + kv_head_offset;
                        let mut score = 0.0f32;
                        for d in 0..head_dim {
                            score += q_all[q_start + d] * k_all[k_start + d];
                        }
                        scores.push(score * scale);
                    }

                    // Capture pre-softmax scores into [num_heads × seq × seq]
                    // buffer (zero-padded for non-causal positions).
                    if let Some(ref mut buf) = scores_all {
                        let row_base = head * seq_len * seq_len + i * seq_len;
                        for (j, &s) in scores.iter().enumerate() {
                            buf[row_base + j] = s;
                        }
                    }

                    // Softmax
                    let max_score = scores.iter().cloned().fold(f32::NEG_INFINITY, f32::max);
                    let exp_scores: Vec<f32> =
                        scores.iter().map(|s| (s - max_score).exp()).collect();
                    let sum_exp: f32 = exp_scores.iter().sum();
                    let probs: Vec<f32> = exp_scores.iter().map(|e| e / sum_exp).collect();

                    // Capture post-softmax probabilities into the same
                    // [num_heads × seq × seq] shape.
                    if let Some(ref mut buf) = softmax_all {
                        let row_base = head * seq_len * seq_len + i * seq_len;
                        for (j, &p) in probs.iter().enumerate() {
                            buf[row_base + j] = p;
                        }
                    }

                    // Weighted sum of values
                    let out_start = i * hidden_dim + q_head_offset;
                    for (j, &p) in probs.iter().enumerate() {
                        let v_start = j * kv_dim + kv_head_offset;
                        for d in 0..head_dim {
                            attn_out[out_start + d] += p * v_all[v_start + d];
                        }
                    }
                }
            }

            // Emit captured attention sub-stages (no-op if accumulator is None).
            if let Some(buf) = scores_all.as_deref() {
                emit(SaveTensorStage::AttnScores, layer_idx as u32, buf)?;
            }
            if let Some(buf) = softmax_all.as_deref() {
                emit(SaveTensorStage::AttnSoftmax, layer_idx as u32, buf)?;
            }

            // Capture pre-O-proj attention output (Q@Kᵀ@V combined).
            emit(SaveTensorStage::Attention, layer_idx as u32, &attn_out)?;

            // Output projection
            let mut attn_output =
                self.matmul(&attn_out, &layer.attn_output_weight, hidden_dim, hidden_dim);
            if let Some(ref bias) = layer.attn_output_bias {
                self.add_bias(&mut attn_output, bias);
            }
            emit(SaveTensorStage::AttnOut, layer_idx as u32, &attn_output)?;
            let attn_out_stats = ActivationStats::from_slice(&attn_output);
            let last_token_attn_out_stats = ActivationStats::from_slice(
                &attn_output[(seq_len_for_last - 1) * hidden_dim..],
            );

            // Residual connection
            for i in 0..hidden.len() {
                hidden[i] += attn_output[i];
            }
            emit(SaveTensorStage::PostAttnResidual, layer_idx as u32, &hidden)?;

            // 2f. FFN layer norm (if present)
            let ffn_input = if let Some(ref norm_weight) = layer.ffn_norm_weight {
                let normed = self.layer_norm(
                    &hidden,
                    norm_weight,
                    layer.ffn_norm_bias.as_deref(),
                    self.config.eps,
                );
                normed
            } else {
                hidden.clone()
            };
            emit(SaveTensorStage::FfnNorm, layer_idx as u32, &ffn_input)?;
            let ffn_norm_stats = ActivationStats::from_slice(&ffn_input);
            let last_token_ffn_norm_stats = ActivationStats::from_slice(
                &ffn_input[(seq_len_for_last - 1) * hidden_dim..],
            );

            // 2g. FFN - check if gated MLP (SwiGLU) by presence of gate weight
            // Per contracts/trace-ffn-sub-block-v1.yaml: capture sub-FFN
            // intermediate stats (gate, up, silu(gate), silu(gate)*up)
            // for SHIP-007 layer-3 bisection (§17.4).
            let mut ffn_gate_stats = ActivationStats::default();
            let mut ffn_up_stats = ActivationStats::default();
            let mut ffn_silu_gate_stats = ActivationStats::default();
            let mut ffn_swiglu_inner_stats = ActivationStats::default();
            let mut last_token_ffn_gate_stats = ActivationStats::default();
            let mut last_token_ffn_up_stats = ActivationStats::default();
            let mut last_token_ffn_silu_gate_stats = ActivationStats::default();
            let mut last_token_ffn_swiglu_inner_stats = ActivationStats::default();

            let ffn_output = if let Some(ref gate_weight) = layer.ffn_gate_weight {
                let gate = self.matmul(&ffn_input, gate_weight, hidden_dim, intermediate_dim);
                emit(SaveTensorStage::FfnGate, layer_idx as u32, &gate)?;
                let up = self.matmul(
                    &ffn_input,
                    &layer.ffn_up_weight,
                    hidden_dim,
                    intermediate_dim,
                );
                emit(SaveTensorStage::FfnUp, layer_idx as u32, &up)?;

                ffn_gate_stats = ActivationStats::from_slice(&gate);
                ffn_up_stats = ActivationStats::from_slice(&up);
                last_token_ffn_gate_stats = ActivationStats::from_slice(
                    &gate[(seq_len_for_last - 1) * intermediate_dim..],
                );
                last_token_ffn_up_stats = ActivationStats::from_slice(
                    &up[(seq_len_for_last - 1) * intermediate_dim..],
                );

                let mut silu_gate = Vec::with_capacity(gate.len());
                let mut ffn_hidden = Vec::with_capacity(gate.len());
                for (g, u) in gate.iter().zip(up.iter()) {
                    let silu_g = g / (1.0 + (-g).exp());
                    silu_gate.push(silu_g);
                    ffn_hidden.push(silu_g * u);
                }
                emit(SaveTensorStage::FfnSilu, layer_idx as u32, &silu_gate)?;
                emit(SaveTensorStage::FfnSwigl, layer_idx as u32, &ffn_hidden)?;

                ffn_silu_gate_stats = ActivationStats::from_slice(&silu_gate);
                ffn_swiglu_inner_stats = ActivationStats::from_slice(&ffn_hidden);
                last_token_ffn_silu_gate_stats = ActivationStats::from_slice(
                    &silu_gate[(seq_len_for_last - 1) * intermediate_dim..],
                );
                last_token_ffn_swiglu_inner_stats = ActivationStats::from_slice(
                    &ffn_hidden[(seq_len_for_last - 1) * intermediate_dim..],
                );

                let mut out = self.matmul(
                    &ffn_hidden,
                    &layer.ffn_down_weight,
                    intermediate_dim,
                    hidden_dim,
                );
                if let Some(ref bias) = layer.ffn_down_bias {
                    self.add_bias(&mut out, bias);
                }
                out
            } else {
                // Standard MLP without gating (no SwiGLU sub-stats apply;
                // ffn_gate_stats / ffn_silu_gate_stats / ffn_swiglu_inner_stats
                // remain default-zero; ffn_up_stats reflects pre-GELU values).
                let mut ffn_hidden = self.matmul(
                    &ffn_input,
                    &layer.ffn_up_weight,
                    hidden_dim,
                    intermediate_dim,
                );
                if let Some(ref bias) = layer.ffn_up_bias {
                    self.add_bias(&mut ffn_hidden, bias);
                }
                ffn_up_stats = ActivationStats::from_slice(&ffn_hidden);
                last_token_ffn_up_stats = ActivationStats::from_slice(
                    &ffn_hidden[(seq_len_for_last - 1) * intermediate_dim..],
                );
                for h in &mut ffn_hidden {
                    let gelu_approx =
                        0.5 * *h * (1.0 + (0.797_884_6 * (*h + 0.044_715 * *h * *h * *h)).tanh());
                    *h = gelu_approx;
                }
                let mut out = self.matmul(
                    &ffn_hidden,
                    &layer.ffn_down_weight,
                    intermediate_dim,
                    hidden_dim,
                );
                if let Some(ref bias) = layer.ffn_down_bias {
                    self.add_bias(&mut out, bias);
                }
                out
            };
            emit(SaveTensorStage::FfnOut, layer_idx as u32, &ffn_output)?;
            let ffn_out_stats = ActivationStats::from_slice(&ffn_output);
            let last_token_ffn_out_stats = ActivationStats::from_slice(
                &ffn_output[(seq_len_for_last - 1) * hidden_dim..],
            );

            // Residual connection
            for i in 0..hidden.len() {
                hidden[i] += ffn_output[i];
            }
            emit(SaveTensorStage::PostFfnResidual, layer_idx as u32, &hidden)?;
            let output_stats = ActivationStats::from_slice(&hidden);
            let last_token_output_stats = ActivationStats::from_slice(
                &hidden[(seq_len_for_last - 1) * hidden_dim..],
            );

            // §37 / FALSIFY-APR-GGUF-PARITY-007: emit last-token-only stats for
            // sample-size parity with GGUF's forward_traced (which traces only
            // the last token). When seq_len == 1, last_token == all-tokens.
            let last_token = Some(crate::apr_transformer::LastTokenStats {
                attn_norm_stats: last_token_attn_norm_stats,
                qkv_stats: last_token_qkv_stats,
                attn_out_stats: last_token_attn_out_stats,
                ffn_norm_stats: last_token_ffn_norm_stats,
                ffn_gate_stats: last_token_ffn_gate_stats,
                ffn_up_stats: last_token_ffn_up_stats,
                ffn_silu_gate_stats: last_token_ffn_silu_gate_stats,
                ffn_swiglu_inner_stats: last_token_ffn_swiglu_inner_stats,
                ffn_out_stats: last_token_ffn_out_stats,
                output_stats: last_token_output_stats,
            });

            layer_activations.push(LayerActivation {
                layer_idx,
                attn_norm_stats,
                qkv_stats,
                attn_out_stats,
                ffn_norm_stats,
                ffn_gate_stats,
                ffn_up_stats,
                ffn_silu_gate_stats,
                ffn_swiglu_inner_stats,
                ffn_out_stats,
                output_stats,
                last_token,
            });
        }

        // 3. Final layer norm
        let normed = self.layer_norm(
            &hidden,
            &self.output_norm_weight,
            self.output_norm_bias.as_deref(),
            self.config.eps,
        );
        emit(SaveTensorStage::FinalNorm, WHOLE_MODEL_LAYER, &normed)?;
        let final_norm_stats = ActivationStats::from_slice(&normed);

        // 4. LM head projection (only last token)
        let seq_len = token_ids.len();
        let last_hidden_start = (seq_len - 1) * hidden_dim;
        let last_hidden = &normed[last_hidden_start..last_hidden_start + hidden_dim];

        let mut logits = self.matmul(
            last_hidden,
            &self.lm_head_weight,
            hidden_dim,
            self.config.vocab_size,
        );
        if let Some(ref bias) = self.lm_head_bias {
            self.add_bias(&mut logits, bias);
        }
        emit(SaveTensorStage::LmHead, WHOLE_MODEL_LAYER, &logits)?;
        let logits_stats = ActivationStats::from_slice(&logits);

        Ok(ForwardTrace {
            input_tokens: token_ids.to_vec(),
            embed_stats,
            layer_activations,
            final_norm_stats,
            logits_stats,
            logits,
        })
    }

    /// Predict next token (greedy decoding)
    ///
    /// # Arguments
    ///
    /// * `token_ids` - Input token IDs
    ///
    /// # Returns
    ///
    /// Token ID with highest probability
    ///
    /// # Errors
    ///
    /// Returns error if inference fails
    pub fn predict_next(&self, token_ids: &[u32]) -> Result<u32> {
        let logits = self.forward(token_ids)?;

        // Argmax
        let (max_idx, _) = logits
            .iter()
            .enumerate()
            .max_by(|(_, a), (_, b)| a.partial_cmp(b).unwrap_or(std::cmp::Ordering::Equal))
            .ok_or_else(|| RealizarError::InvalidShape {
                reason: "Empty logits".to_string(),
            })?;

        Ok(max_idx as u32)
    }
}