antecedent-validate 0.4.1

Effect refuters, sensitivity analysis, and validation diagnostics for the Antecedent engine; start with the `antecedent` crate
Documentation
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
//! PCMCI link-frequency stability and parameter grids.
//!
//! SPDX-License-Identifier: MIT OR Apache-2.0

#![allow(clippy::cast_possible_truncation, clippy::cast_precision_loss)]

use std::collections::BTreeMap;
use std::sync::Arc;

use antecedent_core::{ExecutionContext, Lag, VariableId};
use antecedent_data::{ResamplingPlan, TableView, TimeSeriesData, resample_timeseries};
use antecedent_discovery::{DiscoveryWorkspace, LaggedLink, Pcmci, ci_from_name};

use crate::error::ValidationError;

/// Stability frequency for one lagged link.
#[derive(Clone, Copy, Debug, PartialEq)]
pub struct LinkStability {
    /// Link.
    pub link: LaggedLink,
    /// Fraction of bootstrap replicates / grid cells retaining the link.
    pub frequency: f64,
}

/// Report from discovery stability or parameter-sensitivity grids.
///
/// For [`BlockBootstrapStability`], `replicates` is the bootstrap count and
/// `block_size` is the moving-block length. For parameter sweeps
/// ([`AlphaThresholdSensitivity`], [`LagWindowSensitivity`], [`CiTestSensitivity`]),
/// `replicates` is the number of grid cells and `block_size` is `0`.
#[derive(Clone, Debug)]
pub struct DiscoveryStabilityReport {
    /// Per-link frequencies (links seen in ≥1 replicate / grid cell).
    pub frequencies: Arc<[LinkStability]>,
    /// Replicates run (bootstrap) or grid cell count (parameter sweeps).
    pub replicates: u32,
    /// Block size used (`0` for parameter sweeps).
    pub block_size: usize,
}

/// Block-bootstrap stability around a [`Pcmci`] configuration.
#[derive(Clone, Debug)]
pub struct BlockBootstrapStability {
    /// PCMCI configuration to re-run.
    pub pcmci: Pcmci,
    /// Bootstrap replicates.
    pub replicates: u32,
    /// Block length.
    pub block_size: usize,
}

impl Default for BlockBootstrapStability {
    fn default() -> Self {
        Self::new()
    }
}

impl BlockBootstrapStability {
    /// Defaults: 20 replicates, block size 20.
    #[must_use]
    pub fn new() -> Self {
        Self { pcmci: Pcmci::new().with_fdr(false), replicates: 20, block_size: 20 }
    }

    /// Run stability assessment.
    ///
    /// # Errors
    ///
    /// Data or discovery failures.
    pub fn run(
        &self,
        data: &TimeSeriesData,
        variables: &[VariableId],
        workspace: &mut DiscoveryWorkspace,
        ctx: &ExecutionContext,
    ) -> Result<DiscoveryStabilityReport, ValidationError> {
        if self.replicates == 0 || self.block_size == 0 {
            return Err(ValidationError::NotApplicable {
                message: "stability requires positive replicates and block_size",
            });
        }
        if self.block_size > data.row_count() {
            return Err(ValidationError::NotApplicable {
                message: "block_size exceeds series length",
            });
        }
        let mut counts: BTreeMap<LaggedLink, u32> = BTreeMap::new();
        let mut rng = ctx.rng.stream(0x57AB_u64);
        let mut index_scratch = Vec::new();
        for _ in 0..self.replicates {
            let boot = resample_timeseries(
                data,
                ResamplingPlan::MovingBlock { length: self.block_size },
                &mut rng,
                &mut index_scratch,
            )
            .map_err(ValidationError::from)?;
            let result =
                self.pcmci.run(&boot, variables, workspace, ctx).map_err(ValidationError::from)?;
            for s in result.evidence.links.iter() {
                *counts.entry(s.link).or_insert(0) += 1;
            }
        }
        Ok(report_from_counts(counts, self.replicates, self.block_size))
    }
}

/// Alpha-threshold sensitivity: re-run PCMCI across an `alpha` grid on the same data.
#[derive(Clone, Debug)]
pub struct AlphaThresholdSensitivity {
    /// Base PCMCI configuration (FDR, CI, `max_lag`, …).
    pub pcmci: Pcmci,
    /// Significance levels to sweep.
    pub alphas: Arc<[f64]>,
}

impl AlphaThresholdSensitivity {
    /// Build with a base config and alpha grid.
    #[must_use]
    pub fn new(pcmci: Pcmci, alphas: impl Into<Arc<[f64]>>) -> Self {
        Self { pcmci, alphas: alphas.into() }
    }

    /// Run the alpha grid.
    ///
    /// # Errors
    ///
    /// Empty/invalid grid, or discovery failures.
    pub fn run(
        &self,
        data: &TimeSeriesData,
        variables: &[VariableId],
        workspace: &mut DiscoveryWorkspace,
        ctx: &ExecutionContext,
    ) -> Result<DiscoveryStabilityReport, ValidationError> {
        if self.alphas.is_empty() {
            return Err(ValidationError::NotApplicable {
                message: "alpha sensitivity requires a non-empty alphas grid",
            });
        }
        if self.alphas.iter().any(|&a| !(a > 0.0 && a <= 1.0)) {
            return Err(ValidationError::NotApplicable {
                message: "alpha sensitivity requires alphas in (0, 1]",
            });
        }
        let configs = self.alphas.iter().map(|&alpha| {
            let mut constraints = self.pcmci.engine().constraints.clone();
            constraints.alpha = alpha;
            self.pcmci.clone().with_constraints(constraints)
        });
        run_param_grid(configs, data, variables, workspace, ctx)
    }
}

/// Lag-window sensitivity: re-run PCMCI across a `max_lag` grid on the same data.
#[derive(Clone, Debug)]
pub struct LagWindowSensitivity {
    /// Base PCMCI configuration.
    pub pcmci: Pcmci,
    /// Maximum lags to sweep.
    pub max_lags: Arc<[u32]>,
}

impl LagWindowSensitivity {
    /// Build with a base config and max-lag grid.
    #[must_use]
    pub fn new(pcmci: Pcmci, max_lags: impl Into<Arc<[u32]>>) -> Self {
        Self { pcmci, max_lags: max_lags.into() }
    }

    /// Run the lag-window grid.
    ///
    /// # Errors
    ///
    /// Empty/invalid grid, or discovery failures.
    pub fn run(
        &self,
        data: &TimeSeriesData,
        variables: &[VariableId],
        workspace: &mut DiscoveryWorkspace,
        ctx: &ExecutionContext,
    ) -> Result<DiscoveryStabilityReport, ValidationError> {
        if self.max_lags.is_empty() {
            return Err(ValidationError::NotApplicable {
                message: "lag-window sensitivity requires a non-empty max_lags grid",
            });
        }
        let min_lag = self.pcmci.engine().constraints.temporal.min_lag.raw();
        if self.max_lags.iter().any(|&m| m < min_lag) {
            return Err(ValidationError::NotApplicable {
                message: "lag-window sensitivity requires max_lag ≥ constraints.min_lag",
            });
        }
        let configs = self.max_lags.iter().map(|&max_lag| {
            let mut constraints = self.pcmci.engine().constraints.clone();
            constraints.temporal.max_lag = Lag::from_raw(max_lag);
            self.pcmci.clone().with_constraints(constraints)
        });
        run_param_grid(configs, data, variables, workspace, ctx)
    }
}

/// CI-test sensitivity: re-run PCMCI across named CI tests on the same data.
#[derive(Clone, Debug)]
pub struct CiTestSensitivity {
    /// Base PCMCI configuration (constraints / FDR fixed).
    pub pcmci: Pcmci,
    /// CI test names resolved via [`ci_from_name`].
    pub ci_names: Arc<[Arc<str>]>,
}

impl CiTestSensitivity {
    /// Build with a base config and CI name grid.
    #[must_use]
    pub fn new(pcmci: Pcmci, ci_names: impl Into<Arc<[Arc<str>]>>) -> Self {
        Self { pcmci, ci_names: ci_names.into() }
    }

    /// Run the CI-test grid.
    ///
    /// # Errors
    ///
    /// Empty grid, unknown CI name, or discovery failures.
    pub fn run(
        &self,
        data: &TimeSeriesData,
        variables: &[VariableId],
        workspace: &mut DiscoveryWorkspace,
        ctx: &ExecutionContext,
    ) -> Result<DiscoveryStabilityReport, ValidationError> {
        if self.ci_names.is_empty() {
            return Err(ValidationError::NotApplicable {
                message: "CI-test sensitivity requires a non-empty ci_names grid",
            });
        }
        let mut configs = Vec::with_capacity(self.ci_names.len());
        for name in self.ci_names.iter() {
            let ci = ci_from_name(name).map_err(|_e| ValidationError::NotApplicable {
                message: "CI-test sensitivity: unknown or unsupported CI name",
            })?;
            configs.push(self.pcmci.clone().with_ci(ci));
        }
        run_param_grid(configs, data, variables, workspace, ctx)
    }
}

pub(crate) fn run_param_grid(
    configs: impl IntoIterator<Item = Pcmci>,
    data: &TimeSeriesData,
    variables: &[VariableId],
    workspace: &mut DiscoveryWorkspace,
    ctx: &ExecutionContext,
) -> Result<DiscoveryStabilityReport, ValidationError> {
    let mut counts: BTreeMap<LaggedLink, u32> = BTreeMap::new();
    let mut cells = 0u32;
    for pcmci in configs {
        cells = cells.saturating_add(1);
        let result = pcmci.run(data, variables, workspace, ctx).map_err(ValidationError::from)?;
        for s in result.evidence.links.iter() {
            *counts.entry(s.link).or_insert(0) += 1;
        }
    }
    if cells == 0 {
        return Err(ValidationError::NotApplicable {
            message: "parameter sensitivity grid produced zero cells",
        });
    }
    Ok(report_from_counts(counts, cells, 0))
}

pub(crate) fn report_from_counts(
    counts: BTreeMap<LaggedLink, u32>,
    replicates: u32,
    block_size: usize,
) -> DiscoveryStabilityReport {
    let mut frequencies = Vec::with_capacity(counts.len());
    for (link, c) in counts {
        frequencies.push(LinkStability { link, frequency: f64::from(c) / f64::from(replicates) });
    }
    frequencies
        .sort_by(|a, b| b.frequency.partial_cmp(&a.frequency).unwrap_or(std::cmp::Ordering::Equal));
    DiscoveryStabilityReport { frequencies: Arc::from(frequencies), replicates, block_size }
}

#[cfg(test)]
#[allow(clippy::cast_precision_loss, clippy::many_single_char_names)]
mod tests {
    use antecedent_core::{
        CausalSchemaBuilder, ExecutionContext, Lag, MeasurementSpec, RoleHint, SmallRoleSet,
        ValueType, VariableId,
    };
    use antecedent_data::{
        Float64Column, OwnedColumn, OwnedColumnarStorage, SamplingRegularity, TimeIndex,
        TimeSeriesData, ValidityBitmap,
    };
    use antecedent_discovery::{DiscoveryConstraints, DiscoveryWorkspace, TemporalConstraints};

    use super::*;

    fn linked_series() -> (TimeSeriesData, Vec<VariableId>) {
        let n = 300usize;
        let mut b = CausalSchemaBuilder::new();
        b.add_variable(
            "x",
            ValueType::Continuous,
            SmallRoleSet::from_hint(RoleHint::Context),
            None,
            None,
            MeasurementSpec::default(),
        )
        .unwrap();
        b.add_variable(
            "y",
            ValueType::Continuous,
            SmallRoleSet::from_hint(RoleHint::Context),
            None,
            None,
            MeasurementSpec::default(),
        )
        .unwrap();
        let schema = b.build().unwrap();
        let mut x = vec![0.0; n];
        let mut y = vec![0.0; n];
        for t in 1..n {
            x[t] = ((t as f64) * 0.02).sin();
            y[t] = 0.9 * x[t - 1];
        }
        let cols = vec![
            OwnedColumn::Float64(
                Float64Column::new(
                    VariableId::from_raw(0),
                    Arc::from(x),
                    ValidityBitmap::all_valid(n),
                )
                .unwrap(),
            ),
            OwnedColumn::Float64(
                Float64Column::new(
                    VariableId::from_raw(1),
                    Arc::from(y),
                    ValidityBitmap::all_valid(n),
                )
                .unwrap(),
            ),
        ];
        let storage = OwnedColumnarStorage::try_new(schema, cols, None, None).unwrap();
        let data = TimeSeriesData::try_new(
            storage,
            TimeIndex { regularity: SamplingRegularity::Regular { interval_ns: 1 }, length: n },
        )
        .unwrap();
        (data, vec![VariableId::from_raw(0), VariableId::from_raw(1)])
    }

    fn base_pcmci() -> Pcmci {
        Pcmci::new().with_fdr(false).with_constraints(DiscoveryConstraints {
            temporal: TemporalConstraints { max_lag: Lag::from_raw(2), min_lag: Lag::from_raw(1) },
            max_cond_size: 1,
            alpha: 0.05,
            ..DiscoveryConstraints::default()
        })
    }

    fn true_link_freq(report: &DiscoveryStabilityReport) -> f64 {
        report
            .frequencies
            .iter()
            .find(|f| {
                f.link.source == VariableId::from_raw(0)
                    && f.link.target == VariableId::from_raw(1)
                    && f.link.source_lag.raw() == 1
            })
            .map_or(0.0, |f| f.frequency)
    }

    #[test]
    fn true_link_is_stable() {
        let (data, vars) = linked_series();
        let mut stab = BlockBootstrapStability::new();
        stab.replicates = 8;
        stab.block_size = 25;
        stab.pcmci = base_pcmci();
        let mut ws = DiscoveryWorkspace::default();
        let ctx = ExecutionContext::for_tests(5);
        let report = stab.run(&data, &vars, &mut ws, &ctx).unwrap();
        assert!(
            true_link_freq(&report) > 0.0,
            "expected true link to appear; report={:?}",
            report.frequencies
        );
    }

    #[test]
    fn alpha_threshold_retains_true_link() {
        let (data, vars) = linked_series();
        let sens = AlphaThresholdSensitivity::new(base_pcmci(), Arc::from([0.05f64, 0.1, 0.2]));
        let mut ws = DiscoveryWorkspace::default();
        let ctx = ExecutionContext::for_tests(5);
        let report = sens.run(&data, &vars, &mut ws, &ctx).unwrap();
        assert_eq!(report.replicates, 3);
        assert_eq!(report.block_size, 0);
        assert!(true_link_freq(&report) > 0.0);
    }

    #[test]
    fn lag_window_retains_true_link() {
        let (data, vars) = linked_series();
        let sens = LagWindowSensitivity::new(base_pcmci(), Arc::from([1u32, 2, 3]));
        let mut ws = DiscoveryWorkspace::default();
        let ctx = ExecutionContext::for_tests(5);
        let report = sens.run(&data, &vars, &mut ws, &ctx).unwrap();
        assert_eq!(report.replicates, 3);
        assert!(true_link_freq(&report) > 0.0);
    }

    #[test]
    fn ci_test_retains_true_link() {
        let (data, vars) = linked_series();
        let names: Arc<[Arc<str>]> =
            Arc::from([Arc::<str>::from("parcorr"), Arc::<str>::from("robust_parcorr")]);
        let sens = CiTestSensitivity::new(base_pcmci(), names);
        let mut ws = DiscoveryWorkspace::default();
        let ctx = ExecutionContext::for_tests(5);
        let report = sens.run(&data, &vars, &mut ws, &ctx).unwrap();
        assert_eq!(report.replicates, 2);
        assert!(true_link_freq(&report) > 0.0);
    }

    #[test]
    fn empty_grids_not_applicable() {
        let (data, vars) = linked_series();
        let mut ws = DiscoveryWorkspace::default();
        let ctx = ExecutionContext::for_tests(5);
        assert!(matches!(
            AlphaThresholdSensitivity::new(base_pcmci(), Arc::from([]) as Arc<[f64]>)
                .run(&data, &vars, &mut ws, &ctx),
            Err(ValidationError::NotApplicable { .. })
        ));
        assert!(matches!(
            LagWindowSensitivity::new(base_pcmci(), Arc::from([]) as Arc<[u32]>)
                .run(&data, &vars, &mut ws, &ctx),
            Err(ValidationError::NotApplicable { .. })
        ));
        assert!(matches!(
            CiTestSensitivity::new(base_pcmci(), Arc::from([]) as Arc<[Arc<str>]>)
                .run(&data, &vars, &mut ws, &ctx),
            Err(ValidationError::NotApplicable { .. })
        ));
    }
}